İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yerke

11
geçiş
4,1
milyonda
20.333.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
4
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kalyanamkara Papamkara11.579,8
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası9236,3
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KP D 0,00
KuT D 0,69
DLT D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTTIBHuastKİPKPMaitTTShoRKuTDLTToplam
yėrke22·11·33···12
yerke·····1···9111
yérke········3··3
yėrkė··1········1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yerke) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

Bu pencerede en az 3 kez birlikte geçen sözcük yok.

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yerke” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (11) →
KuT T. 26/8b3 … y-miz sizdin yawuzlarıŋızdın kigürgey-miz sizni tüzün kirgü yerke
KuT T. 34/6b1–2 38 kün yorıyur amrulġu yerke aŋar ol teŋlemek küsüş bilgen
KuT T. 28/49b2 … eger tilese-miz kötürgetimiz anı anıŋ birle likin ol emitti yerke uḍtı hevasıḳa / hevasıŋa anıŋ meŋzeki it meŋzeki teg eger k …
KuT T. 35/77b1 … anladı kökni törütmek tapa ol bir tütün erdi aydı aŋar yime yerke: keliŋler köŋlün azu köŋülsüzün aydılar: keldimiz boyun süg …
DLT III, 303 Bilge bögü yunçıdı / Ajun anı yançıdı / Erdem eti tınçıdı / Yerke tegip sürtülür
KuT T. 31/51b1–3 … em siziŋ ara bir vaʿde ḫilaf ḳılmaġalım aŋa biz hem sen tüz yerke
KuT T. 34/63a3 42 tepgil aḍaḳın yerke bu yunġu suw sawuḳ turur hem içgü turur
KuT T. 27/34a3 21 ey boḍnum kiriŋler yerke arıġ yerke ol kim bitidi taŋrı sizke yanmaŋlar kiḍinleriŋiz …
KuT T. 29/29a2 … açan ayılsa sizke: çıḳıŋlar taŋrı yolı içinde aġır ḳılsaŋız yerke tapladıŋız yaḳın tiriglikni soŋ saraydın ermez yaḳın tirigl …
KuT T. 27/34a3 21 ey boḍnum kiriŋler yerke arıġ yerke ol kim bitidi taŋrı sizke yanmaŋlar kiḍinleriŋizke yaŋa siz …