İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yidi

73
geçiş
27,1
milyonda
4.295.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
4
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig20271,9
Atebetü’l-Hakâyık31.087,7
Dede Korkut Kitabı491.510,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,71
AH D 0,29
DK D 0,86
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitAbhKBAHDKEÇSToplam
yidi··20349173
yıḍı··61··7
yıdı14····5

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yidi) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
içti5810,9811,502,2473,8
otaḳ4610,7011,592,0059,9
dikdürdi4710,6811,372,0058,0
yirden31710,099,671,7334,8
ḳız61789,617,282,4348,9
içgü3649,497,761,7226,5
ḳırḳ41149,457,341,9932,9
ḳazan52369,056,612,2136,1
aş31228,986,831,7222,5
gice63418,896,352,4241,1
daḫı31508,786,531,7121,3
oğuz31578,746,461,7121,0
oldı31648,706,401,7120,8
eyledi34957,444,811,6714,2
kör35967,204,541,6613,2
gün143.3007,094,293,5557,1
yol36697,054,371,6512,5
at31.8915,652,871,506,8
elli32.7455,122,341,394,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yidi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (73) →
DK III 112 bamsı aġ çıḳarup ḳara geydiler senüŋ-içün bamsı yidi ḳız ḳardaşuŋ yidi yol ayrıdında aġlar gördüm bamsı güz alma …
DK VIII 32 … ın oġuz biglerin daḫı kimini zebun-idüp kimini şehid eyledi yidi ḳatla oġuzı yirinden sürdi kesim didi kesdi günde iki adam …
KB 4592 telim baynı kördüm boġuz bulnadı / özi boldı müfis çıġaylıḳ yidi
DK VII 22 … idi yidi urġunum yeŋi bayıruŋ ḳurdına beŋzer-idi yigitlerüm yidi kişi-y-ile ḳurılur-ıdı menüm yayum ḳayın ṭalı bilügümden ṣo …
DK IV 68 … idüm ḳorḫma ḳayurma avdadur avda ḳalan oġul içün ḳayurmaġıl yidi gün ben ḳazana möhlet virgil yirde ise oġulı çıḳarayım gökd …
DK IV 14 … e çaldı ḳaṣ ḳaṣ güldi aydur a bigler uruz ḫub söyledi şeker yidi bigler
DK II 10 … sı cāsusladı vardı kāfirler azġunı şökli melike ḫaber virdi yidi biŋ ḳafṭanınuŋ ardı
KB 6421 kelip tüşti kirdi ewiŋe yorıp / yidi içti yattı bir ança serip
DK II 63 kim yidi ol degül her kim yimedi oldur aluŋ gelüŋ saġraḳ sürsün didi …
DK III 203 … yındır ḫan ḳızlar virdiler beyrek daḫı yidi ḳız ḳarındaşını yidi yigide virdi ḳırḳ yirde otaḳ dikdi