Tanım
- İnsan, Âdemoğlu: “yaratıldı ademi küçsüz” insan güçsüz yaratıldı; “negü teg keçürse keçer ademi” insan nasıl geçirirse öyle geçer. Tanıklar: KuTKB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ademi — yalın hâliyle 17 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ademi 16 (KuT, EÇS, KB) · adėmi 1 (AH)
Çekimli biçimler (4):
Bağlamlar
Bütün geçişler (23) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
23 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/7a3 | 28 tileyür taŋrı kim yüŋül ḳılsa sizdin yaratıldı | ademi | küçsüz |
| Ku. T. 27/31b1 | … hem dostları-miz. ayġıl: nelük ḳınar sizni yazuḳlarıŋız birle kendü sizler | ademi | siz andın kim törütti yarlıḳayur kimni tilese hem ḳınayur kimni tilese ol … |
| Ku. T. 28/52a2 | 179 çın-oḳ törüttimiz tamuġḳa üküşni perilerdin | ademilerdin | olarḳa köngüller uḳmazlar anıŋ olarḳa közler körmezler anıŋ birle olarḳa ḳ … |
| Ku. T. 30/21b1–3 | 28 ançada kim aydı seniŋ iḍiŋ feriştelerke: men törütteçi men bir yaŋluḳ | ademini | ḳuruġ balçıḳdın kök tınçımış livadın |
| Ku. T. 30/23a2 | 33 aydı: bolmas men yükünse men bir | ademiḳa | / bir yaŋluḳḳa törüttüŋ anı ḳuruġ balçıḳdın kök tınçımış livadın |
| Ku. T. 31/10b2 | 26 yėgil hem içgil yaruḳ bolsun közüŋ eger körse sen | ademidin | kimerseni ayġıl: men nezr ḳıldım taŋrıḳa tek turmaḳ kim sözlemez men bu kü … |
| Ku. T. 31/10b2 | … seni ayġıl: men nezr ḳıldım taŋrıḳa tek turmaḳ kim sözlemez men bu kün hiç | ademi | birle |
| Ku. T. 31/26a2–3 | 66 ayurlar | ademi | : ḳaçan ölse-miz kiḍin çıḳarlur-miz tirig bolup |
| Ku. T. 31/26b1–2 | 67 yad ḳılmadı mu | ademi | kim biz törüttimiz anı anda burun ermez erdi nerse |
| Ku. T. 33/26b1 | … r üze taġlar üze unamadılar kötürmeklerini anı ḳorḳtılar andın kötürdi anı | ademi | ol erür zalum / küç ḳılġan biligsiz erdi |
| Ku. T. 34/72a1–2 | 71 ançada aydı seniŋ iḍiŋ feriştelerke: men törütügli men bir | ademi | balçıḳdın |
| Ku. T. 34/83a1 | 8 ḳaçan tegse | ademiḳa | bir ḳor yas ündeyür iḍisiŋe yanıġlı aŋar yana ḳaçan bėrse aŋar eḍgülük and … |
| Ku. T. 35/6a3 | 49 ḳaçan kim tegse | ademiḳa | ḳor yas ündeyür bizni yana ḳaçan bėrsemiz aŋa eḍgülük bizdin ayġay: anıŋ ü … |
| Ku. T. 35/86b3 | … olar üze ʿazab ümmetler içinde bütünlükin keçtiler olarda burun perilerdin | ademiler[din] | olar boldılar ziyanlıġlar |
| Ku. T. 35/89a2 | … kim tandılar: iḍimiz körkitgil bizke anlarnı kim azturdı bizni perilerdin | ademilerdin | ḳılalıŋ ol ikini aḍaḳlarımız astınında bolsun ol ikegü astınlardın |
| Ku. T. 31/75b3 | 49 ėrmes | ademi | eḍgülük ḳolmaḳdın ḳaçan tegse aŋa yawuzluḳ buŋalur umınçsız bolur |
| Ku. T. 31/77b1 | 51 ḳaçan eḍgülük ḳılsa-miz | ademi | üze ewrer özin bir sıŋardın tartar ya boynaġuluḳ ḳılur ḳaçan tegse aŋar ės … |
| Ku. T. 36/32a2 | … sėni olar üze küḍezçi ermez seniŋ üze meger tegürmek biz ḳaçan tatursa-miz | ademiḳa | bizdin rahmet sewnür anıŋ birle eger tegse olarḳa bir yawuzluḳ anı kim ilg … |
| Ku. T. 36/32a2 | … nür anıŋ birle eger tegse olarḳa bir yawuzluḳ anı kim ilgerü ıḍtı eligleri | ademi | bütünlükin nu-sipas |
| Ku. T. 36/42a2 | 15 ḳıldılar aŋar ḳullarındın ülüş | ademi | nu-sipas belgülüg. / 16 azu tuttı mu andın kim törütür ḳızlar üḍürdi sizle … |
| Ku. T. 37/73a1–3 | 16 çın-oḳ törüttimiz | ademini | bilür-miz nė tüşürür aŋa et-özi biz yaḳın-miz aŋar emgen tamurdın |
| Ku. T. 38/28b3 | 16 yek meŋizlig ançada aydı | ademiḳa | : tanġıl. ḳaçan tandı erse aydı: men bizar men sėndin men ḳorḳar men taŋrıd … |
| Ku. T. 38/68a2 | … turur kim kelür erdi anlarḳa yalavaçları belgülüg nişanlar birle aydılar: | ademi | mü yol körsetür bizke tandılar ewürdiler muŋsuz ėrür taŋrı taŋrı ögdülmiş … |