İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

‘aziz sıfat

36 geçiş 4 biçim 2 eser KuTKB Anlam haritasında göster

Tanım

  1. ‘aziz: güçlü, üstün, yüce (Tanrı’nın sıfatı olarak): “taŋrı üskindin ‘aziz hakim” güçlü ve hikmet sahibi Tanrı katından; “ol iki ara ‘aziz üküş örtgen” ikisi arasındakilerin güçlü, çok bağışlayıcı (Rabbi); “çıḳarġay oḳ ‘azizraḳ andın ḫ˅arraḳın” daha güçlü olan, daha zayıf olanı oradan çıkaracak. Tanıklar: KuT2
  2. Değerli, kıymetli, saygın: “‘aziz ol ‘aziz kim ‘azizlarḳa ‘iz” asıl değerli, değerlilere değer verendir; “ḳamuġda ‘azizrek bu canıŋ ‘aziz” her şeyden değerli olan canın değerlidir. Tanıklar: KB2

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ‘aziz — yalın hâliyle 33 kez

Çekimli biçimler (3):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

29 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 25/3a1–3 … sizke amrulsun üçün köŋülleriŋiz anıŋ birle yari yoḳ meger taŋrı üskindin ʿaziz hakim
Ku. T. 27/3b1–2 158 kendü kötürdi taŋrı anı erür taŋrı ʿaziz işlig
Ku. T. 27/45a3 … uraġut kesiŋler eliglerini yanut ol kim ḳazġandılar ḳın taŋrıdın ol taŋrı ʿaziz bütün işlig
Ku. T. 30/8a1 88 ḳaçan kirdiler erse anıŋ üze aydılar: ey ʿaziz tegdi bizke hem boḍnumızke ḳor yas keldürdümiz bir kesek azḳına bitig tüke …
Ku. T. 33/31a2 … bilig ol kim ıḍıldı saŋa seniŋ iḍiŋdin ol çın turur taḳı köndürür ögdülmiş ʿaziz yol tapa
Ku. T. 33/46a2 … ḳoḍuŋ mėni anlarnı kim yetürdüŋiz aŋar ortaḳlar andaġ ermez kendü ol taŋrı ʿaziz bütün işlig
Ku. T. 33/64b1 … tdin hiç yıġḳan yoḳ anı yana anı kim yıġsa hiç ıḍġan yoḳ anı anda kiḍin ol ʿaziz bütün işlig turur
Ku. T. 33/86a3 5 ḳoḍı ıḍmış turur ʿaziz ü rahimnüŋ ulaşu yarlıḳaġan
Ku. T. 34/49b2 9 azu olar üskinde iḍiŋ--niŋ ḫazineleri ʿaziz yarlıḳaġlı
Ku. T. 34/70b3 66 kökler iḍisi hem yerler iḍisi hem ol iki ara ʿaziz üküş örtgen
Ku. T. 34/77a1–2 1 bitig indürmek taŋrıdın ʿaziz bütün işlig
Ku. T. 34/79a3 … musaḫḫar ḳıldı kün hem aynı ḳamuġ yorıyu[r] atanmış zamanḳa tegi bilgil ol ʿaziz örtgen tunır
Ku. T. 31/72b3 37 kimni kim köndürse taŋrı yoḳ aŋar köndürüglidin ermez mü taŋrı ʿaziz öç iḍisi
Ku. T. 35/23a1 2 bitig indürmek taŋrıdın ʿaziz bilgen
Ku. T. 35/27a1 … l kim eḍgü bolsa atalarındın cüftlerindin hem ʿayallarındın bütünlükin sen ʿaziz hem bütün işlig
Ku. T. 35/48b2 … rtaḳ ḳatsa men aŋar ol kim yoḳ maŋa anıŋ birle bilig men ündeyür men sizni ʿaziz örtgen
Ku. T. 35/78a2 … manını bezedimiz yawuḳ kökni yulduzlar birle hem küḍezmek ol endaze ḳılmaḳ ʿaziz bilgen
Ku. T. 36/14a1–2 … ŋrı yinçke körügli latif turur ḳullarıŋa ruzi bėrür kimke tilese ol küçlüg ʿaziz
Ku. T. 36/39a1 … orsa sen olarḳa kim törütti köklerni taḳı yerlerni ayurlar: törütti olarnı ʿaziz bilgen
Ku. T. 36/85b1 42 meger ol kim soyurḳasa taŋrı bütünlükin ol ʿaziz ulaşu yarlıḳaġan
Ku. T. 36/86b1 49 tatġıl sen sen ʿaziz ve uluġ / kerim sen
Ku. T. 36/89b1 2 bitigni indürmek ʿaziz hakim taŋrıdın kim ʿaziz taḳı bütün işlig turur
Ku. T. 36/89b1 2 bitigni indürmek ʿaziz hakim taŋrıdın kim ʿaziz taḳı bütün işlig turur
Ku. T. 36/109b2–3 37 aŋar turur uluġluḳ kökler içinde taḳı yerler içinde ol ʿaziz bütün işlig
Ku. T. 37/1b1 2 indürmek bitig [taŋrıdın] [ʿaziz] bütün işlig
Ku. T. 37/27b2 3 yari bėrür saŋa taŋrı yari bėrmek ʿaziz
Ku. T. 37/30b1–3 7 taŋrıḳa turur kökler süleri hem yerniŋ erür taŋrı ʿaziz bütün işlig
Ku. T. 37/40a1–2 19 Ġanimetler üküş alurlar anı erür taŋrı ʿaziz bütün işlig
Ku. T. 38/62b1 8 ayurlar: eger yansa-miz medine kendi tapa çıḳarġay oḳ ʿazizraḳ andın ḫ˅arraḳın ol taŋrıḳa turur ʿizzet hem yalavaçıŋa hem müʾminlerḳa anç …