Tanım
- Arzu, istek, dilek; “arzu tilek” dilek ve arzu: “taḳı ma negü erse arzu tilek, bayat oḳ bolu birsü arḳa yülek” başka ne dilek varsa Tanrı destek olsun; “közün körmese arzu ḳolmaz köŋül” göz görmezse gönül arzulamaz. Tanıklar: KB3
- “arzu ni‘met” arzulanan nimetler: “tözü arzu ni’met tükel men yidim” bütün arzu ettiğim nimetleri yedim. Tanıklar: KB2
- “arzu ḳıl-” (Kuran çevirisinde) dilemek, istemek: “ol kün arzu ḳılġaylar anlar kim tandılar” o gün inkâr edenler (şunu) dileyecekler. Tanıklar: KuT
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arzu — yalın hâliyle 94 kez
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (125) →KB Kutadgu Bilig
125 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 122 | taḳı ma negü erse | arzu | tilek / bayat oḳ bolu birsü arḳa yülek |
| KB 159 | uḳuş ol burunduḳ anı yetse er / tilekke tegir ol tümen | arzu | yir |
| KB 591 | saŋa keldim oġrap uzun yol yorıp / tilekke bu kün tegdim | arzum | ḳanıp |
| KB 678 | maŋa öznese kim özelip ölür / maŋa kim boyun egse | arzu | bulur |
| KB 753 | bayat kimke birse tilek | arzusı | / anıŋ şükri boldı yanut ḳılġusı |
| KB 937 | erej | arzu | ni’met küwençin awınç / bu eḍgü yanutı bolur bu sewinç |
| KB 1032 | tilekimni birdiŋ ḳamuġ | arzular | / erej dünya devlet üküş eḍgüler |
| KB 1095 | tilek | arzun | ermez meniŋ ölmekim / bu kün bolmış ermez kelip barmaḳım |
| KB 1260 | tözü | arzu | ni’met tükel men yidim / sewinçlig men sindin ay eḍgü iḍim |
| KB 1315 | kişi yası ḳolma özüŋ ḳılma yas / neçe eḍgülük ḳıl hava | arzu | bas |
| KB 1806 | küle baḳsa begler kimi eḍlese / awa yıġlur | arzu | kerek ol yise |
| KB 1885 | ajun begleri öldi bizde oza / üküşreki bardı bu | arzu | üze |
| KB 1893 | sewitmiş yüzin körse közke tatıġ / köŋül | arzusın | bulsa özke tatıġ |
| KB 2720 | ḳılıç birle tutlur talu eḍgü il / ḳalem birle itlür tilek | arzu | yir |
| KB 2794 | közün körse ötrü köŋül arzular / köŋül | arzu | ḳolsa anı kim yıġar |
| KB 3008 | ḳayu begde erdem yumıtsa tükel / aŋar yıġlur | arzu | ne ḳolsa tükel |
| KB 3138 | erejlensü ilig tuçı inçrünü / tilek | arzu | kelsü özi tınçrunu |
| KB 3324 | ḳayu işke | arzu | yorısa tilek / aḍaḳ ursa buldı ol arzu yülek |
| KB 3385 | tirer sen haramıġ barır sen ḳalır / sen ınçıḳ yiyü bar ol | arzu | yiyü |
| KB 3444 | er ol er bolur kör miŋ | arzu | bulup / aŋar yüz ewürse eren teg bolup |
| KB 3481 | köŋülde negü erse | arzu | tilek / aġız açsa barça tilin sözde ol |
| KB 3628 | et öz | arzu | sürgen tapuġḳa tezig / körünmez yaġıḳa bu birmez kezig |
| KB 3870 | köŋül | arzu | ḳolsa negü erseni / emi ol tilekke tegürse anı |
| KB 3893 | İLİG CEVABI ÖGDÜLMİŞKE / / ilig aydı | arzuŋ | bu erse ḳalı / bitig me bitiyin açıp söz yolı |
| KB 4515 | közün körmese | arzu | ḳolmaz köŋül / közüŋ körse köŋlüŋ ḳolur ay oġul |
| KB 4681 | sen aymış bu sözler kim ögrenseler / ajun içre bulġay tilek | arzular | |
| KB 4736 | bu kün ḳoḍmaġınça hava | arzular | / yarın bulġu ermez özüm eḍgüler |
| KB 4802 | ḳoḍu birgü dünya tilek | arzusın | / anın bulsa ‘uḳbi orun eḍgüsin |
| KB 4935 | oḳıdım ḳadaşıŋ maŋa kelmedi / ol | arzu | tilekni özüm bulmadı |
| KB 5025 | kişi köŋli tutçı tiler | arzunı | / awıtur tilek bulġuḳa özini |
| KB 5096 | bu begler bulur barça | arzu | tilek / özi köŋliŋe sıġġu bulmaz yölek |
| KB 5192 | ḳalın ḫalḳ üze ḳıldı elgiŋ uzun / tilek | arzu | birdi yorıḳ til sözün |
| KB 5613 | bayat birsü arzu tilekiŋ tükel / tükel ḳıldıŋ | arzum | aya eḍgü fal |
| KB 5749 | özüm dünya devlet bolup körmedi / tilek | arzularḳa | köŋül birmedi |
| KB 5801 | tümen | arzu | ni‘met yidiŋ inçlenip / boyun yal beḍüttüŋ buḳa teg ḳılıp |
| KB 5887 | ḳalı | arzu | yir ol türü birgüçi / köni yalġanıġ aḍra tutmaz tuçı |
| KB 6088 | köni bol yitürme könilik yolın / bu yol iltge | arzu | tilekke bilin |
| KB 6148 | tilek | arzu | nimet tükel yise sen / tiriglik suwın sen bulup içşe sen |
| KB 6354 | hava | arzularḳa | bolur erse erk / buşup öwke kelse özin tutsa berk |
| KB 6413 | negü erse | arzu | tilekiŋ taḳı / tükel birsü teŋri saŋa ay aḳı |
Aynı gövdeden maddeler
“arzu” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).