Tanım
- Zenginleşmek: “ilin itmiş ötrü bayumış ḳara” ülkesini düzene koymuş, sonra halk zenginleşmiş; “tapuġçı bayusa beg atı bolur” hizmetkâr zenginleşirse bey adı alır; “isizler bayusa ḳılınç artatur” kötüler zenginleşirse huyu bozar; “bayudum tise” ‘zenginleştim’ derse; “bayusu boḍun hem itilsü ilim” halk zenginleşsin, ülkem düzene girsin; “eren bayup” erler (ganimetle) zenginleşip. Tanıklar: KB5DLT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bayu- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (8):
Bağlamlar
Bütün geçişler (27) →KB Kutadgu Bilig
27 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 256 | ilin itmiş ötrü | bayumış | ḳara / ḳara baylıḳın ḳılmış özke tura |
| KB 291 | törü tüz yorıttı | bayudı | boḍun / atın eḍgü ḳıldı ol eḍgü öḍün |
| KB 449 | ilin itti tüzdi | bayudı | boḍun / böri ḳoy bile suwladı ol öḍün |
| KB 737 | bayusa | beḍüse yaḍılsa çawı / kiter men anıŋdın kiter yüz suwı | |
| KB 1039 | bayudı | boḍun hem itildi ili / iligke du’a ḳıldı boḍnı tili | |
| KB 1423 | bayusa | tileki bulunsa tükel / tüketür tiriglik uçup can yırar | |
| KB 1571 | bayudı | boḍun hem itildi ili / iligke du’a ḳıldı boḍnı tili | |
| KB 1925 | itilse ili hem | bayusa | boḍun / atı eḍgü bolsa ol erter öḍün |
| KB 2240 | tilekçe tükel bolġa ilig işi / itilgey ili hem | bayuġay | kişi |
| KB 2937 | beg emgep il itse boḍun şük bayur / | bayusa | boḍun beg tileki bolur |
| KB 2993 | tapuġçı | bayusa | beg atı bolur / bu atı du‘a birle meŋü ḳalur |
| KB 3019 | tilekim bu ol kim maŋa kelgüçi / | bayusa | meniŋdin beḍüse küçi |
| KB 3023 | tilekim bu ol kim maŋa tapġuçı / | bayup | ḳalsa minde kiḍin ḳalġuçı |
| KB 3104 | bayudı | boḍun inçke tegdi yatur / uluş kend bezendi köŋül yilkütür | |
| KB 3527 | bayusa | bolur ol boḍun kötkisi / çıġaylıḳ bile ol köŋül ḳoḍḳısı | |
| KB 5316 | bayudum | tise sen çıġay bolġu bir / aġır men tise sen uçuz ḳılġa yir | |
| KB 5333 | itilgey iliŋ hem | bayuġay | boḍun / saŋa artġa eḍgü du‘a ol öḍün |
| KB 5356 | bu begler teŋiz ol tüpi yinçülüg / teŋizke yaġuġlı | bayuġu | kerek |
| KB 5388 | közi suḳ kişike | bayup | asġı yoḳ / suḳuḳ yarlıḳaġıl aya köŋli toḳ |
| KB 5523 | negü tir eşitgil böke yawġusı / | bayusa | baş egmez boḍun yuwġası |
| KB 5524 | isizig bayutma ay ḳılḳı unur / isizler | bayusa | ḳılınç artatur |
| KB 5542 | bayuġay | boḍun il itilgey orun / neçe ḳolsa ḳaznaḳ hazine urun | |
| KB 5544 | ḳayu il begi bolsa eḍgü köni / | bayudı | ol il buḍnı toġdı küni |
| KB 5567 | çıġay ortu bolsa bu ortu bayur / | bayusa | bu ortu iliŋ bay tolur |
| KB 5755 | çıġayın tirilse kişi neŋsizin / | bayusa | ḳoḍur ol ḳılınç eḍgüsin |
| KB 5756 | çıġay bay bolup ol | bayusa | ḳalı / anıŋdın kiter terk könilik yolı |
| KB 5853 | bayusu | boḍun hem itilsü ilim / anıŋ şükri ḳılsu meniŋ bu tilim |
Aynı gövdeden maddeler
“bayu” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).