Tanım
- Eksilmek, azalmak, noksan olmak: “ḳamuġḳa yaruḳluḳ birür eksümez” (güneş) herkese ışık verir, eksilmez; “tadu artadı kör küçi eksüdi” unsurlar bozuldu, gücü azaldı; “saŋa eksümegey öḍinde yigü” vaktinde yiyeceğin eksik olmaz; “ḳalı eksüse ur yana al yetür” eksilirse yine koy, tamamla; “ḳamuġ tolġan irlür tükel eksiyür” her dolu olan boşalır, bütünü eksilir. Tanıklar: KB4AH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): eksü- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (8):
Bağlamlar
Bütün geçişler (20) →KB Kutadgu Bilig
20 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 130 | ḳayusı örürek ḳayusı ḳoḍı / ḳayusı yaruḳraḳ ḳayu | eksüdi | |
| KB 734 | yaruḳluḳı | eksür | yana yoḳ bolur / togar kiçe azın yana oḳ tolur |
| KB 826 | meniŋ me ḳılınçım aŋar oḳşadı / könilik bile toldı | eksümedi | |
| KB 831 | toġar kün arıġ ya arıġsız timez / ḳamuġḳa yaruḳluḳ birür | eksümez | |
| KB 973 | biliglig kişiniŋ sawı | eksümez | / aḳıġlı süzük yul suwı eksümez |
| KB 973 | biliglig kişiniŋ sawı eksümez / aḳıġlı süzük yul suwı | eksümez | |
| KB 1055 | tadu artadı kör küçi | eksüdi | / ḳaġıl teg köni boḍ egildi ḳoḍı |
| KB 1193 | esenlik kerek erke neŋ | eksümez | / tiriglik kerek ḳuşḳa meŋ eksümez |
| KB 1193 | esenlik kerek erke neŋ eksümez / tiriglik kerek ḳuşḳa meŋ | eksümez | |
| KB 1340 | tükel sözledim men muŋa bütse sen / sewinç | eksümegey | sözüm tutsa sen |
| KB 1743 | köŋül til köni tut ay bilge bügü / saŋa | eksümegey | öḍinde yigü |
| KB 1808 | ḳayu baġḳa tegse suw | eksümedin | / çiçek yazlur anda tümen tü yıḍın |
| KB 2034 | il artar törü birle itlür ajun / il | eksür | bu küç birle buzlur ajun |
| KB 2053 | aḳı bol baġışla içür hem yitür / ḳalı | eksüse | ur yana al yetür |
| KB 2054 | azıġlıġ kür erke bu neŋ | eksümez | / tutuġlı örüŋ ḳuşḳa meŋ eksümez |
| KB 2054 | azıġlıġ kür erke bu neŋ eksümez / tutuġlı örüŋ ḳuşḳa meŋ | eksümez | |
| KB 2806 | satıġḳa oŋay bolsa ḳılḳı köni / aŋar | eksümez | neŋ kereklig küni |
| KB 3032 | er at bolsa begler ili | eksümez | / er at bolmasa beg ilin kiç yimez |
| KB 5436 | tilim tıḍnumadı telim sözledi / sözüm | eksümedi | suwı eksüdi |
| KB 5436 | tilim tıḍnumadı telim sözledi / sözüm eksümedi suwı | eksüdi |
Aynı gövdeden maddeler
“eksü” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).