Tanım
- İlim, bilgi: “üstüvar bolġanlar ʿilm içinde” ilimde derinleşmiş olanlar; “tegdiŋ ḳamuġ nerseke rahmetlıġ ʿilm yanındın” her şeye rahmetin ve ilminle eriştin; “olar ‘ilmi ḫalḳḳa yaruttaçı yol” onların ilmi halka yol aydınlatır; “tüş ‘ilmi” rüya yorumu bilgisi; “aŋar yandrulur ḳıyamet ʿilmi” kıyametin bilgisi ona döner; “ḳanı ‘ilm-ü kur‘an üni” ilim ve Kur’an sesi nerede. Tanıklar: KuT3KB3
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ‘ilm — yalın hâliyle 3 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ilmi 828 (EÇS, KB, DK) · ‘ilmi 11 (KB, KuT)
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (9) →KB Kutadgu Bilig
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 4341 | … ‘ALİMLER BİRLE ḲATILMAḲNI AYUR / / taḳı bir ḳutu bilge ‘alimler ol / olar | ‘ilmi | ḫalḳḳa yaruttaçı yol |
| KB 4344 | usa | ‘ilmi | ögren biligleri bil / neŋin eḍgülük ḳıl küḍez bekrü til |
| KB 4347 | olar | ‘ilmi | boldı buḍunḳa yula / yarusa yula tünle azmaz yola |
| KB 4351 | eşit | ‘ilmi | işlet tilin soŋdama / ya ḳılḳın ḳılınçın yawuz tip time |
| KB 4352 | olardın kereki saŋa | ‘ilmi | ol / könilikke yitse oyu birse yol |
| KB 4366 | LIV. TÜŞ YORĠUÇILAR BİRLE ḲATILMAḲNI AYUR / / taḳı bir bilig kör bu tüş | ‘ilmi | ol / tüşese yoruġlı açar eḍgü yol |
| KB 4370 | bu tüş | ilmi | körgil baġırsaḳ bayat / ḳulı eḍgüsin ḳoldı birdi ayat |
| KB 5993 | ÖGDÜLMİŞ OḌĠURMIŞḲA TÜŞ YÖRİGİN AYUR / / bu tüş | ‘ilmi | bilgü kerek aşnu keḍ / yöre bilse ötrü iḍi saḳnu keḍ |
| KB 6483 | fesad fisḳ üni kör uḍıtmaz kiçe / ḳanı | ‘ilm-ü | kur‘an üni az çıça |
Aynı gövdeden maddeler
“ilm” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).