Tanım
- (Kur’an çevirisinde) çoluk çocuk, evlat; soy, nesil: “malları hem ‘ayalları” malları ve çocukları; “ibrahim ‘ayallarındın hem yaçḳub ‘ayallarındın” İbrahim’in ve Yakub’un soyundan; “olarnıŋ ‘ayallerini tolu yüklüg kemi içre kötürdümiz” onların soyunu dolu yüklü gemide taşıdık; “taŋrı … aŋar ‘ayal bolmaḳdın arıġ ol” Tanrı çocuk edinmekten münezzehtir. Tanıklar: KuT3
- (KB’de ‘iyal) aile, ev halkı: “bu yaŋlıġ ‘iyaldın ḳaçar bar vefa” böyle bir aileden vefa kaçar. Tanıklar: KB
KB’deki ‘iyal yazımı da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ‘ayal — yalın hâliyle 9 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ᶜayallarını 1 (KuT) · ‘ayallarını 1 (KuT)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (29) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
28 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 27/10a3 | … ç tėp yıġlıŋ yaḫşı sizke bütünlükin taŋrı bir taŋrı arıġ ol bolmaḳdın aŋar | ʿayal | aŋar ol kim kökler içinde aŋa ol kim yer içinde tap ol taŋrı erklig |
| Ku. T. 28/58a3 | … ḳaçan aġır boldı erse ündediler taŋrını iḍilerini: eger bėrseŋ bizke eḍgü | ʿayal | bolur-miz şükr ḳılıġlılardın |
| Ku. T. 31/9b1–3 | 23 keldürdi anı | ʿayal | igi ḫurma tüpige aydı: ey ḳaşḳi men ölsem munda burun bolsam hayz çöpreki … |
| Ku. T. 32/7a2 | … a hem saŋa öldürmeŋler anı bolġay kim asıġ ḳılġay bizke azu tutġay-miz anı | ʿayal | olar bilmezler |
| Ku. T. 36/70b2–3 | 81 ayġıl: eger erse taŋrıḳa | ʿayal | men tapġanlarnıŋ evveli men |
KB Kutadgu Bilig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 3390 | bu yaŋlıġ | ‘iyaldın | ḳaçar bar vefa / ḳılıḳı yawuz ol ḳılınçı cefa |
Aynı gövdeden maddeler
“ayal” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).