Tanım
- Talih, baht, mutluluk; devlet, iktidar (KB’de sık, kaçıp giden talih olarak): “tuta bilse devlet tezümez turur” (kişi) tutmayı bilirse talih kaçmaz; “yarutsa közin birdi devlet elig” gözünü açınca talih ona el verdi; “kimiŋ birle devlet yaraşsa kelip” talih kiminle uzlaşıp gelirse; “kezigçe kelir kör bu devlet ḳurı” bu talih sırayla gelir, geçer; “seniŋ bolsu devlet uzun bolsu yaş” devletin olsun, ömrün uzun olsun; “bolumsuzḳa devlet kelü birse ḳut / iter devletin” değersiz kişiye talih gelse, devletini (boşa) harcar; “hünėr birle dėvlėt birikmekliki bulunmaz” hüner ile talihin birleşmesi bulunmaz. Tanıklar: KB6AH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): devlet — yalın hâliyle 77 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- devlet 76 (KB) · dėvlėt 1 (AH)
Çekimli biçimler (4):
Bağlamlar
Bütün geçişler (83) →KB Kutadgu Bilig
82 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 65 | irinçig ḳışıġ sürdi yazḳı esin / yaruḳ yaz yana ḳurdı | devlet | yasın |
| KB 712 | keyik sanı | devlet | kişike tezig / ḳalı kelse bekle tuşa hem tizig |
| KB 1588 | bu kün eḍlep ilig mini ündedi / umınçlıġḳa | devlet | maŋa ḳur badı |
| KB 3069 | ḳıyıḳsız kiçe taŋda ḳıldı tapuġ / yaradı tapuġ açtı | devlet | ḳapuġ |
| KB 4825 | bu kün keldi | devlet | tilekçe yorır / ınanma aŋar sen yana terk barır |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 441–444 | hünėrlıġḳa ajun vėfasızraḳ ol hünėrsızḳa mundın cėfa azraḳ ol hünėr birle | dėvlėt | birikmekliki bulunmaz ḳamuġ ḳızda ol ḳızraḳ ol |