Tanım
- Eksilmek, azalmak, noksan olmak: “ḳamuġḳa yaruḳluḳ birür eksümez” (güneş) herkese ışık verir, eksilmez; “tadu artadı kör küçi eksüdi” unsurlar bozuldu, gücü azaldı; “saŋa eksümegey öḍinde yigü” vaktinde yiyeceğin eksik olmaz; “ḳalı eksüse ur yana al yetür” eksilirse yine koy, tamamla; “ḳamuġ tolġan irlür tükel eksiyür” her dolu olan boşalır, bütünü eksilir. Tanıklar: KB4AH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): eksü- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (8):
Bağlamlar
Bütün geçişler (21) →KB Kutadgu Bilig
20 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 130 | ḳayusı örürek ḳayusı ḳoḍı / ḳayusı yaruḳraḳ ḳayu | eksüdi | |
| KB 973 | biliglig kişiniŋ sawı | eksümez | / aḳıġlı süzük yul suwı eksümez |
| KB 1193 | esenlik kerek erke neŋ eksümez / tiriglik kerek ḳuşḳa meŋ | eksümez | |
| KB 2034 | il artar törü birle itlür ajun / il | eksür | bu küç birle buzlur ajun |
| KB 2806 | satıġḳa oŋay bolsa ḳılḳı köni / aŋar | eksümez | neŋ kereklig küni |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 197–200 | … n yoḳ bu dünya neŋi meniŋ timişiŋ neŋ aḍınlar oŋı ḳamuġ tolġan irlür tükel | eksiyür | ḳamuġ abadannıŋ ḫarab ol soŋı |
Aynı gövdeden maddeler
“eksü” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).