Tanım
- Acele etmek, ivmek: “ḳayu işke iwse uzar kiç ḳalur” hangi işte acele edersen uzar, geç kalır; “işin tüşse iwme sabır birle ayt” işin düşerse acele etme, sabırla söyle; “ilig aydı ay toldı iwme serin” hükümdar dedi: Ay Toldı, acele etme, sakin ol; “sözüg saḳnu sözle sen iwme serin” sözü düşünerek söyle, acele etme, sakin ol; “anı men tiler boldum emdi iwip” onu şimdi aceleyle ister oldum; “udu barıp üküş iwdim” (DLT) ardından gidip çok acele ettim; “sözni ivip sözleme” (AH) sözü aceleyle söyleme; “iwerde amul bol buşarda tüzün” acele edilirken sakin, öfkelenilirken yumuşak ol. Tanıklar: KB5DLTAH
AH’deki ivip yazımı da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): iw- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (19) →KB Kutadgu Bilig
16 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 538 | ḪACİB CEVABI AY TOLDIḲA / / yanut birdi ḫacib kör ay toldıḳa / ayur emdi | iwme | maŋa tur baḳa |
| KB 557 | ödiŋe küḍezgü işig | iwmegü | / ḳamuġ iş ödinde bolur ay bügü |
| KB 1107 | İLİG CEVABI AY TOLDIḲA / / ilig aydı ay toldı | iwme | serin / ig ol bu yazuḳlarḳa yulġı yarın |
| KB 4258 | atıŋ eḍgü bolġay sini sewgeler / saŋa ḳatlayın tip tözü | iwgeler | |
| KB 5134 | sini teg telim beg keçürdi sewip / saŋa ma anundı keçürgey | iwip |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 167 | Udu barıp üküş | iwdim | / Telim yorıp küçi kewdim / Atım birle tegü awdım / Meni körüp yini aġdı |
| DLT III, 25 | Teġme iwet ışḳa körüp turġıl ele / Çaḳmaḳ çaḳıp | iwse | ḳalı uḍnur yula |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 357–360 | uḳup sözle sözni | ivip | sözleme sözüŋ kizle kiḍin başıŋ kizleme miŋ er dostuŋ erse üküş körmegil b … |