İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

atlar

531
geçiş
196,8
milyonda
587.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
41
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)4184,7
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Dede Korkut Kitabı16493,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi507207,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,45
ShoR D 0,00
KuT D 0,49
DK D 0,64
EÇS D 0,83

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: atlar) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
küheylân9834311,847,509,84857,6
re’s191569,826,274,30130,2
geçüp351.4289,193,965,54127,7
sâfinâtü’lciyâd10309,197,733,1591,0
yorga10379,177,423,1486,0
ayakdan9199,078,232,9989,9
ubûr482.7768,893,466,30143,9
küheyl8278,887,562,8170,5
çifte91348,795,412,9350,6
eğerli8628,796,362,7955,8
katırlar7218,707,732,6363,7
nehri624.9858,522,986,88149,3
ellerinde93228,434,152,8335,0
hedâyâ93848,333,902,8032,0
misilli82838,334,172,6731,3
mülebbes6988,295,282,3932,6
üzre11511.8898,252,628,98228,0
müstağrak72368,224,242,5128,0
şahbaz5268,206,932,2239,2
geçdik5398,176,352,2134,8
bahrî5438,166,212,2133,8
hayvânâtlar5438,166,212,2133,8
develer51048,014,932,1624,8
arabalar62398,004,002,3022,1
seğirdüp51237,974,692,1523,1
ile18323.7697,952,2910,76295,8
menderes’i477,938,501,9942,1
çeküp85587,913,192,5221,2
bidevi4177,907,221,9933,1
yelkendez4197,907,061,9932,1
hussân4247,886,731,9830,1
sırıklı4347,866,221,9727,1
süvâr86087,853,062,4920,0
açlıkdan4407,845,991,9725,7
çorbacıları4407,845,991,9725,7
gümüş63517,803,442,2217,8
boz4637,795,331,9522,0
râhat4777,755,041,9420,4
yarar52347,743,762,0716,9
mıŋ4857,734,901,9319,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“atlar” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (531) →
EÇS VIII 322a Bu âb-ı sâfîyi atlar ile gücile geçüp bir sâ‘at dahi gidüp,
EÇS VIII 340b Nehr-i Aksu'yu dahi atlar ile geçüp bu dahi Karlıeli dağlarından gelüp bu mahalde der …
EÇS VI 59b … aklı ve kaplan postlu ve yancıklı ve bahrî hotaslı küheylân atlar yedekleri çekilir. Ve cümle gâzîleri elbette çatal atlılard …
EÇS IV 270b … ere bu haberi ifşâ etdiklerinde cemî‘i asâkir-i İslâm henüz atlar üzre iken Bitlîs kal‘asiyçün cemî‘i ümerâlar ile ve cemî‘i …
EÇS II 349a … köyde bir bâng verir horos ve dücâc kalmamış. Ol gice cümle atlar ve sâ’ir hayvânâtlar cû‘dan helâk mertebesine varmışken,
EÇS I 178b Ve dîdebânlar dahi esbâb gözederek ve kâtibler atlar üzre kitâbet ederek ve yeniçeri yasakcıları sarrâfbaşıları …
EÇS V 82a Alay-ı mehterân-ı çalıcıyân: Bunlar dahi pür-silâh atlar üzre dokuzar kat mehterhâne çalınup selâma durup pâdişâhın …
EÇS VI 54a "Bire gâzîler, atlar gitdi ve mâl gitdi. Sefere nice gidelim. Bire bir kerre All …
EÇS VII 180a … de hem-çünân birer ton sığın derisi kürkleri ve birer re’s atlar verdi. Ve elçi bana "Es'sehî mâ melek" deyüp on bin koyun v …
EÇS X Y213a–Y213b … pîr ü civânının bay u gedâsının pâybendleri alınup şerrânî atlar gibi bir depişme ve bir hây ve bir hûdur kim bir kimse bu g …