İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

kür

56
geçiş
20,8
milyonda
5.429.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
204
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
Uigurica I-IV1158,4
Kutadgu Bilig30407,8
Dede Korkut Kitabı392,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi208,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,33
U D 0,00
KB D 0,71
DK D 0,29
EÇS D 0,11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: kür) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
küwez71111,7411,902,65107,5
küwenür4611,0511,972,0062,0
azıġlıġ4811,0011,562,0058,6
kür’e41410,8710,752,0052,9
yüreklig31310,4810,441,7338,2
araz3439,968,711,7330,5
ersig3459,938,651,7330,2
er166979,447,113,97126,9
alp41539,297,301,9932,7
ölüm41809,127,061,9931,4
kenarında42318,846,701,9829,4
eşitgil42398,806,661,9829,1
bahri48047,254,911,9319,5
nehri184.9856,874,444,0577,2
var37.6463,671,241,001,7
üzre411.8893,461,021,011,6
dahi413.1863,310,870,911,2
ve5147.9190,15-2,30-8,7524,1

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“kür” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (56) →
EÇS II 310a–310b Kend-i Meküçüvür: Kür kenarında yedi yüz hâneli ve câmi‘ ve hân ve hammâmlı hadîk …
KB 409 yana kür küwez erdi ḳılḳı köni / küniŋe kötürdi bu ḳılḳı anı
EÇS II 312b … hânlıkdır. Ve kadısı ve on iki hâkimi var. Kal‘ası sâhil-i Kür nehrinde bir püşte-i âlî üzre bir hısn-ı hasîn ve sedd-i me …
KB 6393 ḳayu bilge toġdı ḳayu alp atım / ḳayu kür küwez er ḳaya teg yalım
EÇS II 319b–320a … nâzır tarafında küçük kal‘aya açılan kapusu önünden nehr-i Kür kal‘a dîvârına dokunarak cereyân ederek yedinci konakda Bak …
EÇS II 310b … lke-i Levend Hân imâristândır ve ülke-i Sultâncık ve nehr-i Kür üzre Özdemiroğlu Osmân Paşa cisrin ubûr edüp ülke-i Pilevnâ …
KB 2054 azıġlıġ kür erke bu neŋ eksümez / tutuġlı örüŋ ḳuşḳa meŋ eksümez
KB 5212 neçe kür kögüzlüg küwenür erig / ölüm yirke kömdi eşüdi yirig
KB 2380 kelin ḳız sewinçi küḍen tünleri / kür alp er küwençi çerig künleri
KB 2019 negü tir eşitgil yaġıçı kür er / bu saḳlıḳ bile öz yaġısın urar