İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

mesel

2 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
77
geçiş
28,5
milyonda
2
biçim
4
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası11288,8
Kutadgu Bilig12163,1
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi5221,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,58
KB D 0,68
AH D 0,33
EÇS D 0,79

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: mesel) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
darbı539913,2711,207,28756,8
türkçe65010,609,042,4464,0
nâsda1017110,378,003,1591,7
kelâmdır31410,089,871,7335,8
meŋzetü44610,068,571,9939,9
elsinei5979,887,822,2344,5
efvâhı61389,847,572,4451,4
urdı3709,397,551,7225,6
olmuşdur351.8509,226,375,84242,7
keldi31508,766,451,7121,0
kalmışdır32228,365,891,7018,6
kelâmı32948,055,481,6917,0
taŋrı69097,644,852,3628,9
deyü246.0077,014,134,6293,1
er36976,994,241,6412,0
olmuş71.8246,914,072,4926,4
hâlâ83.7216,113,242,5321,7
âdem43.7175,112,241,586,1
gibi44.6054,811,931,474,8
ammâ415.2293,100,200,260,1
olup317.2812,50-0,40-0,550,2
ve4147.919-0,18-3,08-14,8844,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (77) →
KuT T. 38/96a3 10 belgülüg ḳıldı taŋrı mesel anlarḳa kim tandılar nuh uraġutını lut uraġutını erdiler ik …
KuT T. 38/97b3 11 belgülüg ḳıldı taŋrı mesel anlarḳa kim taptılar firʿavn uraġutını ançada aydı: ey iḍim …
KB 1322 seringil serinmek eren ḳılḳı ol / serinse bulur er mesel kökke yol
EÇS X Y179b … hâkim yokdur; ve alîl a‘mâ çokdur, kehhâl yokdur. Bu darb-ı mesel gâyet sahîh kelâmdır. İki âdemin biri bi-emri Hudâ alîl olu …
EÇS IX Y258a–Y258b … mîn olup ten-perver olsa, "Kisve suyu içmişdir" deyü darb-ı mesel olmuşdur.
EÇS III 9a … âsda Nasreddîn Hâce : Nasîhatlerin ve letâyifâtların darb-ı mesel edüp isti‘mâl ederler. Cümleden biri; bir gün Timur, Hâce i …
KuT T. 36/42b3 … müjde bėrilse olarda biri anıŋ birle kim urdı rahmanḳa bir mesel söz: bolur yüzi ḳara ol öwkelig bolur
KuT T. 30/68b2 75 Urdı taŋrı bir mesel bir ḳul alınmış erkedmes umas nerse üze kimke kim ruzi ḳıls …
KuT T. 30/69b2 76 toḳıdı taŋrı bir mesel iki er birle ikide biri aġın ol umas nerse üze ol ḳaçan kim …
EÇS VII 185b … ân: Âb [u] hevâsı gâyet latîfdir, ammâ efvâh-ı nâsda darb-ı mesel olmuş bir kelâmdır kim "Şâm-ı cennet-meşâmın cennet-i me’vâ …