İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

törüsin

13
geçiş
4,8
milyonda
17.830.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı42.036,7
Bilge Kagan Yazıtı31.216,5
Sekiz Yükmek2433,9
Kutadgu Bilig454,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,45
BK D 0,29
Sek D 0,33
KB D 0,59

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: törüsin) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bermiş71413,0513,662,65123,4
ėlin4912,5413,492,0069,1
türük59510,5710,422,2362,7
bodunug35810,4410,391,7337,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“törüsin” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (13) →
KB 2497 yol aġzında erse kişi başlaġu / törüsin toḳusın yazım ḳılmaġu
KB 4031 XLVII. ÖGDÜLMİŞ OḌĠURMIŞḲA BEGLERKE TAPINMAḲ TÖRÜSİN TOḲUSIN AYUR / / iki türlüg ol bu tapuġçı kişi / tapuġ ḳıl …
KT D 8–9 … )gi : sül(e)yü : berm(i)ş t(a)bġ(a)ç : ḳ(a)ġ(a)nḳa : ėlin : törüsin : (a)lı berm(i)ş : türük : ḳ(a)ra ḳ(a)m(a)g : bod(u)n : (a) …
KT D 31 … : (a)ltı y(e)ġ(ı)rmi : y(a)şıŋa : (e)çim ḳ(a)ġ(a)n : ėlin : törüsin : (a)nça ḳ(a)zġ(a)ntı :
BK D 11 … : / küŋ(e)dm(i)ş : ḳuul(a)dm(ı)ş : bod](u)n(u)g : tü[rük: : tö]rüsin: / [ıçg(ı)nm(ı)ş]
Sek (Ib) ertiŋü süzülti- -ler köŋülleri biligleri açıltı ters tetrü törüsin
Sek (IId) erti trs tetrü törüsin ḳutzunlar erti tŋrim tip tŋri tŋrisi burḫan ögdi alḳadı
KT D 1 … : ol(u)rm(ı)ş : ol(u)r(u)p(a)n : türük : bod(u)n(ı)ŋ : ėlin törüsin : tuta : berm(i)ş : iti: berm(i)ş :
KT D 13 … (u)g : küŋ(e)dm(i)ş : ḳuul(a)dm(ı)ş : bod(u)n(u)g : türük : törüsin : ıçġ(ı)nm(ı)ş : bod(u)n(u)g : (e)çüm (a)pam : törüsinçe : …
BK D 8 … e)gi> : sül(e)yü : berm(i)ş t(a)bg(a)ç ḳ(a)g(a)nḳa : elin : tör(ü)sin : (a)lı berm(i)ş :