İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

teze

11
geçiş
4,1
milyonda
20.232.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Şine Usu Yazıtı21.682,1
Abhidharma (Shogaito)125,2
Kutadgu Bilig795,2
Atebetü’l-Hakâyık1362,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

ŞU —
Abh D 0,00
KB D 0,63
AH D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: teze) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yıraḳ66811,2811,402,4583,8
tur68011,0811,172,4581,8

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“teze” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (11) →
ŞU K 11 üç ḳarluḳ yablaḳ saḳınıp teze bardı ḳurıya on oḳ[k]a kirti lagzın yılḳa t[oḳıdım?] (...) …
KB 1508 isizke yaḳuma yıraḳ tur teze / yorı eḍgülük ḳıl yorıḳ yol tüze
ŞU G 14 G 15 ba msVı ol tumış o/u bilmed[ük] ... -ırı barça …lü kep teze b / G16: .... s.... [ḳara yotu]lḳan -z yügürügme. gr .. beg …
AH 153–156 tili yalġan erdin yıraḳ tur teze keçür sen me ‘umrüŋ könilik öze aġız til bezeki köni söz tu …
KB 4453 biligsiz kişidin yıraḳ tur teze / biligsiz sözi ḳılḳı barça otun
KB 4194 isiz iş tutunma yıraḳ tur teze / isiz iş azıtur sini yol üze
KB 1309 uwutsuz kişidin yıraḳ tur teze / meniŋdin miŋ alḳış uwutluġ üze
KB 343 bu ḳaç neŋ birikse biregü üze / anıŋdın yırar ol ıḍuḳ ḳut teze
KB 1434 bor içme fesaddın yıraḳ tur teze / bu ḳaç neŋ yorır tutçı beglik buza
Abh 1011–1014 … -teki nom-ta ulatı-lar-ta tüşüt ögredig ḳılmış üçün aşnu-ḳı tez-e tanduru turur又如香花yene ḳaltı yıt-lıġ yıpar-lıġ ḫu-aġ şımladu …