İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tolun

26
geçiş
9,6
milyonda
10.513.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Kutadgu Bilig681,6
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi187,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
KB D 0,56
DLT D 0,00
EÇS D 0,33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tolun) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ibn101.6747,596,283,1267,8
ahmed132.4917,406,083,5584,8
câmi‘i64.6375,404,072,3022,7
binâ43.5235,213,881,8614,1
ve6147.9190,41-0,93-2,213,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“tolun” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (26) →
EÇS X Y259b … h idi. Câmi‘-i İbn Ahmed Tolun hareminde medfûndur. Câmi‘-i Tolun cebel-i Yeşkür'dedir. İbâdetgâh ve ziyâretgâh-ı kadîmdir.
EÇS X Y141a–Y141b Ba‘dehu Ahmed Tolun devleti tamâm olup Katâyi‘ şehri de harâb oldukda Mağrib-ze …
Mait … ? = 68 / / [bėşinç ülüş] ... çambudvip uluş tep tegirmi tolun ... -rlug bolur kėŋin yitiz--in ... tümen bire bolur..
KB 2914 yalıŋ yüzlüg oġlan tolun teg yüzi / boḍı tal ḳara saç beḍiz teg özi
KB 741 yayıġ tilwe devlet köŋül bamaġıl / tolun teg bu devlet yana irilür
EÇS X Y259b … n mukaddem; ba‘dehu sene sitt ve erba‘în, kable vilâyet İbn Tolun, ve kâne muhaddisen celîlen. (---) (---) (---) (---) (---) …
EÇS X Y91b Ahmed Tolun bir kal‘a binâ etmeğile Kal‘atü'l-Kepş dediler. Zîrâ Kabâbı …
EÇS X Y91b … oyunların bu mahalde otladup ibâdet etdüği mahal hâlâ Ahmed Tolun câmi‘inin mihrâbı Hazret-i Mûsâ ve Hazret-i Hızır makâmıdır …
EÇS X Y92a … olunmuşdur. Rûm ve Arab u Acem seyyâhân mâbeyninde câmi‘-i Tolun ve besmele-i Karahisârî meşhûr-ı âfâkdır.
EÇS X Y257a … ecilden nasârâ tâ’ifesi her sene ziyâret ederler. Ve Ahmed Tolun hazretleri ba‘dehu bu mescidi ve Hazret-i Yûsuf karındaşı İ …