İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yatsa

18
geçiş
6,7
milyonda
14.089.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig12163,1
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi41,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,76
DLT D 0,00
AH D 0,00
EÇS D 0,59

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yatsa) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kiçe33310,9110,731,7339,0
bulur33498,077,331,7224,6
ve3147.919-0,59-1,40-2,834,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yatsa” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (18) →
KB 4749 ara aç ara toḳ yügürgü kerek / begi yatsa emgek bu körgü kerek
KB 3612 şeker halva yigli ya arpa üyür / toḍup yatsa taŋda yana aç turur
EÇS IX Y53a–Y53b … gâr-ı hamseden emîndir. Bir mürsel pâresi ip ile bir kalyon yatsa havf etmez.
KB 3413 yaġı ol erig yatsa oḍġurġuçı / münin erdemin ilke bildürgüçi
KB 214 biliglig çıḳarmasa bilgin tilin / yarutmaz anıŋ bilgi yatsa yılın
KB 2533 kiçe bolsa yatġaḳ bu yatsa burun / ayu birse tegme kişike orun
KB 4785 tilep tınmaġuçı ne bulmaz bolur / tınıp yatsa arzu tilek kim bulur
KB 6415 diriġa seniŋ teg kişiler ölüp / ḳara yirde yatsa süŋüki ulup
KB 5919 tirig ti kim ölse kör eḍgü atın / neçe yatsa oprap ḳara yir ḳatın
DLT I, 243 Ḳoyġaşup yatsa anıŋ yüziŋe / Alsıḳar ögin anıŋ söziŋe / Miŋ kişi yulġı bol …