İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yaz

89
geçiş
33,0
milyonda
3.596.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
217
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig681,6
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8233,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,43
AH D 0,00
EÇS D 0,76

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yaz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kış5117112,6510,147,14635,9
günleri1215210,678,223,45114,1
meydânları51510,6210,302,2363,3
yazı53110,429,262,2355,1
kışdır4810,4010,892,0054,9
kışı53610,369,042,2353,4
eksik61139,937,652,4452,1
kuzusu3129,939,891,7336,0
karı3609,377,571,7225,7
yaruḳ3869,137,051,7223,5
meydânı66098,145,222,3831,9
sâkin49087,044,061,8815,0
dedi37846,823,861,6110,5
olduğundan38166,763,801,6110,3
aslâ41.7476,163,121,7710,2
u3117.4345,862,754,7466,5
böyle31.8345,682,631,455,9
değildir32.1265,472,421,415,2
biri32.8195,082,011,303,9
gâyet33.8514,641,561,152,5
deyü46.0074,431,341,212,6
nehri34.9854,281,190,971,6
her35.9674,020,930,821,0
olur36.0124,010,920,821,0
olup717.2813,720,620,921,1
ammâ615.2293,680,580,810,9
ve57147.9193,660,552,387,7
cümle721.1973,430,320,530,3
ile623.7693,04-0,06-0,110,0
dahi313.1862,89-0,21-0,280,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“yaz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (89) →
EÇS IX Y116b … n'ın cemî‘i donanma kadırgaları ve Rodos paşası kadırgaları yaz u kış bunda yatırlar, zîrâ iki kat kapulu limandır ki misli …
EÇS III 136a … çekmiş haşeb kubbedir. Bu meydânın cânib-i erba‘ası ocaksız yaz meydânı soffalardır. Ve taşra haremi dahi beyâz hacer ile d …
EÇS IX Y84b … finde kalem kâsirdir. Hemân şundan ma‘lûm-ı sa‘âdet ola kim yaz u kış subh [u] mesâ merreteyn sofra-i Halîlî çekilüp ni‘met …
EÇS VI 155b–156a … yâya munsabb olur. Cümle suları karlı yaylalardan gelir kim yaz ve kış mezkûr Jobça yaylasında Tûfân-ı Nûh'dan berü berf-i …
EÇS V 133a … î ve re[v]ândır. Hattâ bir aynü'l-hayâtı var. Hikmet-i Bârî yaz günleri akar, kış günleri akmaz. Bu ise âdetullâha muhâlif …
EÇS VII 37b … th-i Mehemmed Hân yedi paşa ve on iki bin çerâhor re‘âyâlar yaz ve kış bu kal‘ada yedi yıl işleyüp bu gûne metîn ve kavî et …
EÇS V 157b … nâ-gûn alabalıkları ve semîn ve şahîm iri geyikleri avlayup yaz ve kış şikâr ile geçinüp dâ’imâ şikâr eti yerler, zîrâ avgâ …
EÇS VI 144b … uğundan dörd beş ay şiddet-i hârı şedîd olur. El-hâsıl yazı yaz ve kışı kışdır.
EÇS VIII 282b … okdur kim cümle üç yüz nev‘a mahsûlün hisâb etmişler. Hattâ yaz u kış kuzusu ve keçi oğlağı eksik olmayup koyun bir yılda i …
EÇS VIII 217a … sene (---) târîhinde Gâzî Evrenos'un olup Feylekos Hakîm'in yaz günleri sâkin olacak tahtgâhı imiş. Hâlâ kal‘ası bir sivri …