İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

üküşi

9
geçiş
3,3
milyonda
23.351.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Şine Usu Yazıtı1841,0
Abhidharma (Shogaito)125,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası4105,0
Kutadgu Bilig340,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

ŞU —
Abh D 0,00
KuT D 0,24
KB D 0,29

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: üküşi) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
boḍunnuŋ41012,7513,872,0071,0
ançası45111,0911,522,0056,4

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“üküşi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (9) →
KuT T. 35/58a1–3 … yamet keligli turur şek yoḳ anıŋ içinde ançası bar boḍunnuŋ üküşi bitmezler
KB 6380 aşı az yigüke aġusı üküş / yana ögdisi az üküşi söküş
ŞU D 4 … zḳa süŋüsdim anta sançdım seleŋeke siḳa sançdım yazı ḳıltım üküşi seleŋe ḳudı bardı ben seleŋe ḳaça udu yondim süŋüşde tutup …
KuT T. 35/59a2 … ruḳ ol taŋrı fazl iḍisi turur boḍun üze ançası bar boḍunnuŋ üküşi şükr ḳılmazlar
KB 1004 İLİG SU‘ALİ AY TOLDIḲA / / yana aydı söznüŋ üküşi neçe / azı ma neçe ol maŋa ay aça
KuT T. 28/56a2 … ünlükin anıŋ bilmeki taŋrı üskinde ol ançası bar boḍun--nuŋ üküşi bilmezler
Abh 3390–3393 ol baġ boldaçı ed-i-niŋ üküş-i az-ı ėyin bululur andaġ oḳ bilip öçmek tėp ḳaltı adı ködrül …
KuT T. 35/56b3 … em yerlerni uluġraḳ boḍunnı törütmekdin ançası bar boḍunnuŋ üküşi bilmezler
KB 6127 ḳılıḳı cefa ol ḳılınçı otun / yaruḳluḳı azraḳ üküşi tütün