İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

açıldı

27
geçiş
10,0
milyonda
10.210.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
4
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek1217,0
Kutadgu Bilig16217,5
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi72,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,00
KB D 0,73
DLT D 0,00
DK D 0,33
EÇS D 0,52

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: açıldı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳapuġ56310,839,952,2359,5
ḳulı33610,6110,021,7336,0
yolı31259,348,231,7328,4
ilig36047,285,961,7018,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“açıldı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (27) →
EÇS V 172a Açıldı çûn bezm-i elest / Devr eyledi peymânesi / Andan içenler ol …
KB 5951 tuman toz arıdı açıldı taŋuḳ / tüzüldi süzüldi ḳamuġ bulġanuḳ
KB 2096 bor içme aya borçı boġzi ḳulı / bor içse açıldı çıġaylıḳ yolı
DK III 194 … destmalı gözine siliçek allah ta'ālanuŋ ḳudreti-y-ile gözi açıldı atası anası küvlediler beyregüŋ ayaġına düşdiler aydur oġul …
KB 6025 sewinç körse tüşte oyun ya büḍig / saḳınç ḳaḍġularḳa açıldı kezig
Sek (IIc) nomuġ közleri alḳu arıtı açıldı ögirdi sevintiler alḳuġun tüzgerinçsiz
KB 1607 ilig köŋliŋe sıġdı erse tapuġ / elig birdi devlet açıldı ḳapuġ
KB 5631 açıldı yarup köŋli kögsi közi / arıtmaḳ tiledi bu köŋli tözi
KB 5987 tüşedim tüşümdin açıldı maŋa / ölürüm uḳuldı maŋa ay toŋa
EÇS V 29a–29b … rmi pâre şaykasıyla kenâra yanaşup altı pâre gemisi deryâya açıldı, ammâ yine kenârdan ayrılmazlardı. Beri tarafda Kazak-ı Ak- …