İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

andan

8.948
geçiş
3.316,1
milyonda
20.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig227,2
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Dede Korkut Kitabı24739,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8.9203.643,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,00
KB D 0,33
DLT D 0,00
DK D 0,76
EÇS D 0,91

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBDLTDKEÇSToplam
andan121248.9208.948
ândan····99

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: andan) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yine1.4127.37211,472,8532,373.390,1
sâ‘atde7852.23911,173,7225,902.883,2
cânibi7995.64610,812,4222,971.462,9
karyei5141.52710,653,6720,881.838,1
sâ‘at4022.19710,212,7917,14925,4
şimâle31989310,053,7516,531.183,6
garba3011.0599,943,4215,73962,6
şarka2788639,863,6015,30965,7
kalkup2638369,783,5714,85899,6
kal‘ai4407.7339,761,1011,20210,0
gidüp3022.6819,732,0913,29433,5
nehri3534.9859,701,4211,75262,5
menzili2681.9689,652,3613,18471,1
kıbleye2076919,463,5013,11685,5
edüp63123.9579,30-0,01-0,180,0
câmi‘i2564.6379,271,068,31113,5
hazreti2685.9459,200,766,7465,9
ubûr2102.7769,201,519,41174,7
geçüp1761.4289,122,2210,41278,9
aşağı1711.6359,051,989,76224,7
dahi35113.1869,020,000,060,0
cenûba1405198,923,3510,67431,7
ma‘mûr1732.8528,911,197,4095,1
şehri2085.6788,860,473,9820,2
paşa2629.4788,860,060,650,5
ile46223.7698,85-0,45-7,8451,4
gelüp1895.0518,790,504,0020,7
kazâi1232898,774,0010,40507,8
olup33517.2818,71-0,45-6,7437,8
ederler1684.5658,670,473,6216,7
kasabai1201.0648,622,098,38172,3
sonra1241.6188,591,537,28105,3
tarafı1191.3148,571,777,71129,7
semti1022308,514,069,50431,5
cümle33321.1978,50-0,76-12,57113,0
köyüdür953028,393,578,92324,7
tarafına978408,342,127,59143,0
vardır1678.5688,29-0,44-4,6718,1
sultân1254.1938,280,171,231,7
sene1436.2408,27-0,21-1,883,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“andan” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (8.948) →
EÇS IV 374a … yine ülkeyi ber-vech-i ocaklık Budak Beğ'e ihsân etmişler. Andan kalkup yine taraf-ı şimâle niçe kend-i ma‘mûrlar ve mahsûld …
EÇS IX Y385a … âriye gönderir. Hazret-i İbrâhîm hazz edüp Hazret-i İsmâ‘îl andan tevellüd etdi. İsmine Câriye-i Hacer derlerdi. Tavtîs Melik …
EÇS VIII 217a Karye-i Poyran: Bulgar köyüdür. Andan yine garba,
EÇS VI 174b … Âl-i Osmân böyle bir kal‘a-i sedd-i İskender'e mâlik oldu. Andan sonra bir dahi kal‘a-i Kanije'ye mâlik olundu. Cenâb-ı Allâ …
EÇS IX Y142b … behânesi yokdur. Sultân İbrâhîm bir avreti anda haps etmiş. Andan gayri benî âdem yokdur. Cümle ahâlîsi aşağı varoşda sâkinle …
EÇS V 65b Andan Risâlet-penâh asrında Yanvan Târîhi kavli üzre Boğdan Salsa …
EÇS V 33b … -i Incıklar, andan karye-i Erikli, andan karye-i Karabınar, andan karye-i Nâdir, andan kal‘a-i Pravadi, andan Ortaköy, andan …
EÇS VIII 315b … dî Baba Ca‘fer tekyesi, andan Şeyh İbrâhîm Gülşenî tekyesi, andan Üsküdârî Mahmûd Efendi halîfesi Celvetî Alî Efendi tekyesi, …
EÇS IV 359b … -i Nûh imâr etdi. Ba‘dehû Yemen tebâbi‘aları ile imâr etdi. Andan Hazret-i Ömer hilâfetinde Hazret-i Ömer radıyallahu anh sen …
EÇS V 20b Andan attarlar içinde Takyacılar câmi‘i: Ulu câmi‘dir. Cümle kubâ …