İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

arı

35
geçiş
13,0
milyonda
8.247.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
102
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
Uigurica I-IV1158,4
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3012,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
U D 0,00
AH D 0,00
DK D 0,00
EÇS D 0,75

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitUKuTAHDKEÇSToplam
arı21·113035
ari1·2··47
ârı·····22

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: arı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sarıca1111411,249,863,31129,9
etmekdir31510,9410,911,7340,1
tutdaçıları31510,9410,911,7340,1
sarılup48110,148,892,0041,6
âdemi33577,976,341,7120,5
sarı35127,495,821,7018,4
askeri42.0495,974,231,8916,0
gibi84.6055,824,072,6630,3
cemî‘i33.6874,722,971,517,1
eder34.2494,522,771,486,4
ile323.7692,050,280,310,1
ve6147.9190,41-1,36-3,827,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“arı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (35) →
EÇS II 331b–332a … mi iki bölük başı bayraklarıyla iki bin iki yüz sarı sarıca arı, akûr-ı kelb-i sarîh gibi Mikrilin sarp çengelistân içre be …
EÇS I 148a … p ma‘sûm [u] pâk gerekdir kim muktedâ-yı nâs ola. Herşeyden arı olmazsa nikâbeti ve meşîhatı ve imâmeti câ’iz değildir.
EÇS I 30a Hemân Ebü'l-feth asâkir-i İslâm ile Ayasofya deyrine sarıca arı gibi sarılup üç gün üç gece ceng-i azîm olup elli üçüncü gü …
EÇS IX Y147b … üşâlık edelim derken bir rîh-i akîm esüp âdemi sermest edüp arı askeri helâk eder. Azîm temâşâ kal‘adır. Hattâ hakîr bir ha …
Mait ... yalaŋuḳ ... (yarlıḳa)nçuçı bilig ... - / arı keli / / 92 = 295 tataglıg tiçir- ... tapınur udunur ...
EÇS VII 158b Ve lisân-ı Çerkes'de Arı Tav derler.
EÇS IV 202b … ibi ol âdeme üşüp pâre pâre ederler. Sarıcalar görse sarıca arı gibi sarılup âdemi sokarlar.
EÇS VII 155a … ğı kıllarıyla balı getirmiş. Kılların çıkarup balın yersiz. Arı boku yeyeceğinize karı boku yeyin" deyüp Alî Cân taşra çıkı …
EÇS I 150a "İhlâsdır ya‘nî kendüyi Allâh ile cânına arı etmekdir kim cemî‘i menâhî [vü] muharremâtdan müberrâ olup …
Mait … ... ... - / saŋramke bar-... kamag kuvragka tapınġalı ... -arı küçümüz yėtmese ... künte ... kuvragda ... kigürüp