İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ardı

232
geçiş
86,0
milyonda
1.402.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
33
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig227,2
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi22692,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,00
KB D 0,33
DLT D 0,00
DK D 0,33
EÇS D 0,83

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ardı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sıra19844013,249,3514,052.300,3
önü8809,717,182,8164,6
çukadâr5299,297,972,2346,2
mehterhânesi5379,257,622,2243,6
paşanın125418,995,013,3660,4
silihdâr4678,786,441,9828,0
saf4838,706,131,9726,3
zemzemei358,709,771,7337,0
bayrağile378,689,281,7334,1
kösleri3188,627,921,7227,5
arası3258,587,451,7225,4
mehterhânei3258,587,451,7225,4
âhûr3418,496,731,7222,3
kovarak3548,436,341,7120,6
emîrü’lhac3748,335,881,7018,7
kemen3788,315,811,7018,4
sekizer3858,285,681,7017,9
askerinin3948,245,541,6917,3
gitmede31008,215,451,6916,9
tershâne31098,175,321,6916,4
yanoş31188,135,211,6915,9
müstağrak42368,134,621,9218,0
gulâmları31228,125,161,6815,7
anların64788,114,192,3223,6
çifte31348,075,021,6815,1
ubûr232.7767,973,594,4072,7
diyerek31657,954,721,6713,9
nerdübân43007,944,281,9016,2
pürsilâh77487,873,772,4523,7
kethudâsı55277,753,792,0717,0
eli32467,684,151,6311,6
dağları32937,553,901,6210,6
güzer33217,473,761,6010,1
bunların46037,293,271,7911,0
ağaları34097,263,411,578,8
askeri102.0497,172,832,7222,1
biri122.8197,012,632,9023,7
askeriyle35327,013,041,527,4
kırmızı35466,983,001,527,2
iç71.5906,982,682,2314,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ardı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (232) →
EÇS X Y37a–Y37b … bin asker olur. Ve iskeleleri vardır. Bu Abazaların dağları ardı serâpâ Mamşûh Y 37b Çerkezidir. Dâ’imâ Abaza ile ceng ede …
EÇS X Y430b … ser çekmiş ulu mahûf dağlardır. Yedinci konakda ol dağların ardı cenûba gidüp Bahr-i Muhît'dir. Deryâ yakın olmak ile Portak …
EÇS X Y184a … zem-i levâzımından olan oldur kim şehir havâlesine biribiri ardı sıra ulaklar gönderüp,
EÇS III 62a … a‘mûr şehr-i müzeyyendir. Bu şehrin cânib-i şarkîsi dağları ardı Elbistân sahrâsıdır. Anda bir nehr cârîdir kim (---) dağlar …
EÇS VII 12b … ahnedâr yerlerden hod evlâ bi't-tarîk pâdişâh-ı Cem-haşemin ardı sıra mevc mevc ve gürûh gürûh benî âdem akup Uzun Varoş nâm …
EÇS IX Y329a Ardı sıra sâbıkan şeyhülislâm olan Bursavî Esîrî Mehemmed Efendi …
EÇS VI 178b … le çata pat ceng etmededirler. Hemân devletli vezîr kâfirin ardı sıra Tatar Hân askeri ve salt atlı olan gâzîler dahi gitsin …
EÇS IV 274a … emîn değillerdir." deyüp mezkûr sancakların askerlerin Hân ardı sıra gönderüp anlar gitmede. Yine Paşa eyitdi:
EÇS VI 113a–113b Mukaddemâ geçen Tatar Hân şehzâdesi askeri ve dahi ardı sıra cemapur askeri gibi Boğdan ve Eflak ve Erdel leşkerler …
EÇS II 366b … al‘acık semtinde Keskin içlerine urup gitdi. Paşa üç menzil ardı sıra gidüp gerüde kalmış Varvar ve Köprülü ve Kör Hüseyin P …