İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

asan

13
geçiş
4,8
milyonda
17.924.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası9236,3
Kutadgu Bilig227,2
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,65
KB D 0,00
AH D 0,00
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBAHDKEÇSToplam
âsân····113113
asan921·113
aşan···156
asân····22

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: asan) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bütünlükin42708,868,591,9939,8
sarp33328,157,871,7226,9
taŋrı39096,746,421,7120,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“asan” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (13) →
KuT T. 31/35b1–2 97 bütünlükin asan ḳıldımız anı seniŋ tiliŋ birle müjde bėrmek üçün aŋar saḳnu …
KuT T. 33/71a1 … mez anıŋ ʿömrindin meger bitig içre ol bütünlükin taŋrı üze asan ol
KuT T. 36/88b2 58 bütünlükin asan ḳıldımız anı seniŋ tiliŋ birle olar pend alsunlar tėp
KuT T. 38/69a1 … i yana yime uḳturġaylar sizke anı kim ḳıldıŋız ol taŋrı üze asan turur
KuT T. 31/6b1–3 9 aydı: mundaġuḳ. aydı: seniŋ iḍiŋ ol meniŋ üze asan turur. bütünlükin törüttüm sėni anda burun kim ermediŋ ners …
AH 19–20 bu ḳuḍret iḍisi uluġ bir bayat ölüglerni tirgüzmek asan aŋa
KuT T. 31/42b2 26 hem asan ḳılġıl maŋa işimni
KB 4269 adaş tutmaḳ asan küḍezmeki sarp / yaġı bolmaḳ asan yaraşmaḳı sarp
KuT T. 37/82a1–2 44 ol kün yarılur yer olarda terkin ol tėrmek biziŋ üze asan
KB 4269 adaş tutmaḳ asan küḍezmeki sarp / yaġı bolmaḳ asan yaraşmaḳı sarp