İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

badı

18
geçiş
6,7
milyonda
14.033.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
8
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Manichaica I-III1485,7
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig15203,9
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Man D 0,00
KuT D 0,00
KB D 0,70
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimManKuTKBEÇSToplam
bâdı···9999
badı1115118
bâdi···22
badi···11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: badı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
türdi4412,5414,192,0078,8
tüketti3612,0013,191,7350,8
ḳur42011,7511,872,0058,8
bitig41779,398,732,0040,6
birdi32268,657,961,7327,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“badı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (18) →
KB 3543 kim erse köŋül badı erse aŋar / yaya ḳıldı isiz tiriglik muŋar
KB 542 … küş eḍgü sözler tilin sözledi / işiŋ itge men tip ḳatıġ ḳur badı
Man II D. 173b1-42 ėk[inti] kamag ka enti ol üç yeklerig anh(a)rw(a)z(a)nta badı
KB 3811 tüketti sözin türdi badı bitig / sunup birdi aldı ḳadaşı tetig
KB 5670 ḳalıḳ tügdi ḳaşın tünertti yüzin / tutup badı barça kişiler közin
KB 3941 tüketti bitig türdi badı ḳatıġ / ḳalıḳ tanı esti ḳurıttı ḫatıġ
KB 1588 bu kün eḍlep ilig mini ündedi / umınçlıġḳa devlet maŋa ḳur badı
KB 580 ḫacib çıḳtı aydı ay ay toldı tur / tapuġḳa körüngil ḳutuŋ badı ḳur
KB 461 ajunḳa badı kör tükel ḳut ḳurı / ḳozı birle ḳatlıp yorıdı böri
KB 4884 yaşıḳ badı yüzke ḳara yüz baġı / ajun toldı bütrü ḳara yir toġı