İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

can*

67 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
294
geçiş
109,0
milyonda
67
biçim
5
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası7183,8
Kutadgu Bilig971.318,5
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Dede Korkut Kitabı972.990,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9137,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,43
KB D 0,78
AH D 0,33
DK D 0,34
EÇS D 0,66

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: can) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sewüg264511,309,375,09305,4
yuluġ133610,338,693,60136,2
virmedi989,9310,333,00126,8
oldı121649,756,393,4283,5
dumrul8249,698,582,8282,2
delü101059,686,773,1375,1
oğul142709,675,893,6887,7
ṭatlu7109,569,652,6486,4
şirin639,3711,162,4584,6
menüm81189,316,282,7954,4
gümüşhâne6229,288,292,4458,8
azrā’il6239,288,232,4458,2
didi155639,164,933,7574,0
bilmen559,1010,162,2370,5
yuluġlap559,1010,162,2370,5
alğıl579,099,682,2362,1
yuluġlar5109,079,162,2356,6
bulsun5139,068,792,2353,2
yirine5139,068,792,2353,2
yigit71389,055,862,6043,5
yigidüŋ5159,058,582,2351,4
bayburd5169,058,492,2350,6
alur71419,045,832,6043,2
aziz5189,048,322,2349,2
yırtıcı5199,038,242,2348,6
anuŋ5288,997,682,2344,2
vahşî5318,987,532,2243,1
aldı82418,945,252,7542,9
yaḫşı5478,916,932,2238,7
kümüş5708,816,362,2134,6
daḫı61508,795,522,4034,4
dünye438,7910,582,0056,4
ḳıya488,769,162,0045,3
senden5858,766,082,2032,6
viren4118,758,702,0042,0
çıḳsa4148,738,361,9939,6
aşîreti5978,715,892,2031,2
livâyı51038,695,802,2030,6
aydur105228,654,463,0242,9
ṣaḳallu4338,657,121,9932,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (294) →
KB 1919 ḳulı can sızurġu awınsa begi / ḳalı yetlür erse bu ḳulnuŋ ögi
EÇS II 369a … d olmayan garîbü'd-diyâr âdemlerin niçesi gâ’ib olmuş vahşî canavarlara ve kuttâ‘u't-tarîk harâmîlere harem olmuş bir bî-amân dağıs …
DK VIII 14 … i bir ṣordı olança südin aldı iki ṣordı ḳanın aldı üç ṣordı canın aldı bir ḳaç daya getürdiler
DK V 41 … canumı alur oldı babama vir didüm can virmedi anama vardum can virmedi dünye şirin can ṭatlu didiler imdi yüksek yüksek ḳa …
KB 4267 tilese neŋiŋke tegürgey elig / tilese canıŋḳa yitürgey yilig
KB 6302 ay köŋlüm talusı sewüg canḳa can / seniŋsiz negü teg tirilsü revan
EÇS X Y392b … hûf u muhâtara dırahtistân içre bebr ü peleng vahşî yırtıcı canavarlar havfın çekerek âdem âdemî-zâd yok bî-emân yerleri kâmil alt …
EÇS VII 121a … em sene 882 târîhinde İskender-i Kübrâ vefâtında bu kal‘ayı Caneva nâm kral-ı dâll Salsaliyân menhûsları havfinden bu kal‘a-i …
DK V 23 … bir yumuş oġlanıyam didi delü dumrul aydur ya pes can viren can alan allah ta'āla-mıdur
KB 3458 ilig me iḍi eḍgü sultan turur / boḍunḳa baġırsaḳ sewüg can turur