İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

din

Din ve inanç olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
41
geçiş
15,2
milyonda
7.210.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
104
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası13341,3
Kutadgu Bilig24326,2
Dede Korkut Kitabı392,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,70
KB D 0,68
DK D 0,29
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimAbhKuTKBDKEÇSToplam
dîn····113113
din·13243141
dın21···3
diŋ···2·2
ḍin·1···1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: din) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KuT 14 geçiş  ↔  KB 24 geçiş

benzerlik 0,02

Karşılaştırılan yazılışlar: din, ḍin

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
zahir3311,1313,011,7354,1
haḳ3810,9711,591,7343,5
saḳınuḳ44410,599,552,0045,4
iḍisi3739,758,401,7329,1
görklü3849,628,201,7328,3
yolı31259,217,631,7225,8
arıġ41839,197,491,9933,7
bütün31608,937,271,7224,4
dünya52958,937,122,2239,6
köni34587,625,751,7018,1
hem39056,704,771,6714,1
taŋrı39096,694,761,6714,1

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“din” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (41) →
KuT T. 29/24b1–3 33 ol taŋrı kim ıḍtı yalavaçını köni yol birle haḳ din birle belgürtmek üçün ḳamuġ din üze neçeme unamasa ortaḳ ḳa …
KuT T. 29/21b1 … ünke haram ḳılmazlar anı kim haram ḳıldı taŋrı hem yalavaçı din tutmazlar haḳ dinni anlardın kim bėrildiler bitigni ançaḳa …
KB 3359 bu yalŋuzluḳumdın maŋa yası yoḳ / et öz din esenin munın buldum oḳ
KuT T. 34/77b2 3 bilgil taŋrıḳa din ḳatıḳsız anlar kim tuttılar anda aḍın dostlar ayurlar: tapm …
KB 3434 saŋa küç ḳılur erse küçkey ḳalı / keçürgil anı sen bu ol din yolı
DK Muk. 18 … mme görklü hecesinleyin düz oḳınsa yāsin görklü ḳılıç çaldı din açdı şāh-ı merdan 'ali görklü 'alinüŋ oġulları peyġamber ne …
KB 3343 negü tir eşitgil saḳınuḳ kişi / hava birle bolmaz bütün din işi
KB 2436 uluġ ḫacib artuḳ bütün çın kerek / bu çınlıḳ bile keḍ bütün din kerek
KuT T. 38/44b2 9 ol ol turur kim ıḍtı yalavaçını köni yol birle çın din birle zahir ḳılmaḳ üçün ḳamuġ dinler üze neçeme unamasalar …
DK II 11 yırtuḫlu yarımından ḳara saçlu sası dinlü din düşmeni alaca atlu kāfir bindi yılġadı dün puçuġında ḳazan …