İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dir*

171 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
1.387
geçiş
514,0
milyonda
171
biçim
5
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Abhidharma (Shogaito)250,3
Kutadgu Bilig568,0
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı1715.271,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi1.208493,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Abh D 0,00
KB D 0,46
AH D 0,00
DK D 0,74
EÇS D 0,89

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dir) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ditreyüp825110,878,619,03901,6
zemîn8926810,786,349,32639,4
âsumân636710,477,847,90662,3
çam391439,716,056,15261,9
hazân34309,628,115,81373,7
gemi424389,564,546,20188,1
ḫan331199,496,085,66222,9
berki27859,236,275,13190,9
ellişer302969,194,625,25137,7
gelir366719,163,715,54120,2
kırkar282379,144,845,11137,3
ditredi23139,078,754,78252,8
âsımân20118,878,794,46219,8
ditrer18138,728,404,23197,8
hayfâ18268,717,404,22165,8
gibi734.6058,641,956,3389,8
didi225638,533,254,2060,4
orta194018,443,533,9859,0
köşe161868,384,393,8168,1
yeşil173278,343,663,8055,7
ḫanuŋ14438,336,313,6999,8
oğlı151538,324,583,7167,8
aydur185228,273,073,7445,4
varıdı13398,226,343,5693,4
oğuz121577,994,223,2848,3
mazgal11937,934,853,2053,9
ü9411.2957,921,024,9037,8
her545.9677,911,144,0126,5
burnunun10187,877,083,1485,2
ölüsü10227,866,793,1379,7
tesmiyesi111777,853,923,1039,8
meşe10357,856,123,1268,2
dânesi10457,845,763,1062,5
kalın111907,843,823,0838,3
birbirlerin10827,804,893,0649,7
didiler10867,804,823,0548,7
lisânı191.4327,791,693,0118,4
üzre8811.8897,760,854,1725,5
ağaç113397,712,982,9026,5
geldi136607,702,262,8520,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.387) →
EÇS X Y380b … e garba nâzır bir kapusu ve sandûka-i şerîfi üzre rakîk çam direkleri üzre örtülü münakkaş tavandır; mâ‘adâ yerleri açıkdır, bârâ …
EÇS VII 158a "Hayfâ dirîğ kim bizim vilâyetlerde şöyle bir hısn-ı hasîn ve sedd-i met …
EÇS X Y53a … lâl olup yine senin neslinden Ka‘b 92'dir, Mehemmed dahi 92'dir. Ya‘nî Mehemmed-i Râbi‘ ibn İbrâhîm ‘gam yemem’ târîhinde y …
EÇS I 155b Esnâf-ı muhzırân-ı mollâ: Nefer 200, pîrleri (---) dir. Kabri Abbâs'dadır. Ellerinde birer asâları ile piyâde kadı …
EÇS VI 114b … u-yı İslâm eyle ganîmet oldu kim bir esîr beş guruşa ve yüz dirhem sîm-i hâlis altı guruşa fürûht olup gayri kâlây [u] metâ‘ b …
EÇS IX Y115b Ve bu dirsekler önünde handak içinde iki yüz adım bir sedd-i azîm dîvâr var …
EÇS I 139b–140a … lâh, bunda olan kızılcık bir diyârda yokdur. Her biri beşer dirhem gelir la‘l-gûn Medîne hurmâsı kadardır.
EÇS IV 299b … kadar top u tüfeng şâdumânları oldu kim zemîn ü âsumân dir dir ditredi.
EÇS VI 147b … âd-ı selef bu kantara-i vâcibü's-seyri azîm ve tavîl kalyon direklerin nehrin iki tarafında olan kârgîr binâ pâyeler üzre mezkûr k …
EÇS III 118b … içe yüz bin câmûs-ı kazaklarıyla buz üzre odunlar ve belvan direkler ve gayri me’kûlât [u] meşrûbâtlar gelir. Ve niçe bin aded S …