İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

el

454
geçiş
168,3
milyonda
711.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı21.018,3
Manichaica I-III1485,7
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Dede Korkut Kitabı13400,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi437178,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,00
Man D 0,00
ShoR D 0,00
DK D 0,72
EÇS D 0,89

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKÇOKTBKTTesŞUKPMaitManUTTShoRKuTDKEÇSToplam
el··2······1··1·13437454
ėl125434311·35·2··34
él············2···2
‘el···············11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: el) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KT 7 geçiş  ↔  TT 5 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: ėl, el, él

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ele3113910,747,375,53262,9
yüze235310,548,334,78231,8
açup202579,855,854,39124,6
kumbarası12199,708,873,46133,7
telâş12209,708,803,46131,8
urup307639,664,875,29145,9
kavşurup11219,578,603,31116,4
kaldırup131589,445,933,5582,5
vilâyet184189,405,004,1190,7
dünyâdan10459,367,373,1484,7
çeküp195589,264,664,1987,0
olmak271.0709,184,234,92108,0
kumbaraları8159,138,632,8285,1
iç321.5909,003,905,28114,2
du‘â165739,004,373,8167,0
verüp311.7228,873,745,15104,1
mâsivâdan588,478,862,2355,5
tîrkeşe588,478,862,2355,5
yemîn93828,464,132,8334,8
içündür5238,427,342,2242,1
silâha5458,366,372,2134,8
taşı72838,284,202,5027,7
ayak84118,243,852,6328,0
dizdârı106488,223,522,8930,7
kaldırman448,169,542,0052,9
baş106968,153,422,8729,4
yuyup468,158,952,0045,3
deyüp211.9718,152,984,0050,5
sürülüp4108,148,221,9939,4
elâ4128,147,951,9937,6
fâtiha51558,074,582,1422,3
mücrim4428,056,141,9726,6
bigleri4488,035,951,9725,5
cür’et51818,014,362,1320,8
dehşet4568,015,731,9624,2
sürüp63367,963,732,2620,0
kapuya4917,915,031,9420,3
değirmenleri4947,904,981,9420,0
eliyle41097,864,771,9318,9
kapusuna41477,774,341,9016,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (454) →
EÇS IV 273a … le ümerâ ve cümle ocak ağaları yemîn ü yesârda ale't-tertîb el kavşurup dururken cümle dîvân çavuşları bir ağızdan "Gazân …
EÇS VIII 258a … ri ve âdem çevirecek dollâblı âdem değirmenleri ve niçe bin el değirmenleri vardır.
EÇS VI 116b … ve top ve kumbara ve domuz ayağı ve paçarız ve zemberek ve el kumbaraları atdı kim hadd [ü] hasrı olmayup bu gece çok âde …
EÇS V 104a Ve el vilâyet-i Eflâk harâb u yebâb ve halkı esîr-i kebâb ve evle …
EÇS IX Y127a … e Türkmân eli göçüp gelüp gitmede şenlikdir. Bir gece dağda el içinde yatırsız. Erte kalkup şenliğe erersiz" deyü on altı …
EÇS V 124b … nâsda gûnâ-gûn güft u gû şâyi‘ olup herkese bir gûne telâş el verdi.
EÇS III 140a … lık, kimi rakkâslık edüp el ele verüp semâ‘ ederler. Niçesi el ele olup turna katarı olup "kur kur" deyü turna sadâsı eder …
EÇS I 65b … bir bir bî-bâk [u] bî-pervâ takrîr edüp yine zemîn-bûs edüp el bağlayup hâmûş-bâş oldu.
EÇS VIII 348b–349a … n-ı Acem olup vakt-i seherde ve vakt-i asrda cemî‘i uşşâkân el ele verüp reftâr ederek bu dırahtistânların zıll-ı himâyele …
EÇS II 227b–228a … lberin huzuruna çıkup selâm verir. Kimi bir biri üzre çıkup el ele olup aşağı zeber-dest âdemler deverân edüp üstünde çele …