İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

erdin

8
geçiş
3,0
milyonda
25.519.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
10
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig227,2
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık41.450,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,00
KB D 0,33
DLT D 0,00
AH D 0,45

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitAbhKuTKBDLTAHToplam
erdiŋ117141·24
erdin··12148

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: erdin) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
eḍgü36877,147,521,7225,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“erdin” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (8) →
DLT II, 335 Öḍlek küni tawratur / Yalŋuḳ küçin kewretür / Erdin ajun sewritür / Ḳaçsa taḳı ertilür
KB 3263 mini eḍgüke yit özüŋ eḍgü bol / kişi eḍgü erdin tüzer eḍgü yol
AH 361–364 neçe tetik erdin birer sehv kelür neçe pür hünėrlıġda bir ‘ayb bolur bu bir …
AH 317–320 … rniŋ ḫuyı körklüg ol bu körklüg ḳılıḳḳa köŋül örklüg ol bir erdin bir erke tėfavüt telim vėlikin körerke tözü börklüg ol
AH 333–336 … rke sen eḍgü ḳıla kėrėmniŋ başı bu erür keḍ bile ėgėr kelse erdin saŋa eḍgülük üküş ḳıl ol erniŋ sėnasın tile
KuT T. 36/59a2–3 52 azu men yaḫşı ermez mü men bu erdin ol kim ol ḫ˅ar turur yana belgülüg söz ayumas
KB 2646 kişi erdemi birle erdin keçer / üküş bolsa erdem er örlep uçar
AH 153–156 tili yalġan erdin yıraḳ tur teze keçür sen me ‘umrüŋ könilik öze aġız til bez …