İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı Türkçesi · 7.–14. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

erse

638
geçiş
2.924,6
milyonda
23.
sıklık sırası
33.876 biçim içinde
5
eserde
13
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)145,9
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası1223.205,7
Kutadgu Bilig4846.577,8
DLT’deki Türkçe parçalar2689,7
Atebetü’l-Hakâyık2910.511,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
KuT D 0,83
KB D 0,91
DLT D 0,33
AH D 0,68

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitKuTKBDLTAHToplam
erse1122484229638
ėrse·1···1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: erse) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
eger4130010,482,555,3181,1
çın201459,712,563,7139,8
keldi191509,632,443,5534,9
sizler233959,511,322,8715,0
me161039,472,733,4035,4
beg182459,381,652,8917,3
ḳayda13469,283,593,3144,4
er205049,160,761,844,9
keḍ141679,151,842,7016,2
yaḳın131689,051,732,5213,5
öz184989,020,631,503,1
tilin111268,881,902,4313,4
eḍgü196858,880,250,680,5
köŋül154228,860,601,322,4
devlet10758,842,512,6119,3
kişi208018,830,090,280,1
olarḳa143728,830,691,422,8
ḳıldı122668,760,951,674,3
tut112088,731,181,855,9
söz134068,670,450,971,2
tirig91008,641,942,2211,4
kiçig91158,611,742,109,5
köz91178,611,722,099,3
çıġay8498,582,802,4218,4
köni124578,490,170,380,2
ḳul8948,481,862,059,4
sözüŋ8968,481,832,039,2
tilekiŋ7218,443,832,4626,5
yat7228,443,772,4525,8
ḳıldıŋ7238,443,702,4425,1
dünya92378,400,701,151,9
musa7548,372,472,1713,2
iş92618,360,560,961,2
ajun92638,350,550,951,2
kümüş7708,342,102,0310,0
isiz81778,330,951,362,9
ilig126048,31-0,24-0,620,3
ḳılınçı7978,291,621,796,6
asıġ82218,250,631,001,4
oġul71248,231,271,554,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“erse” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (638) →
KB 549 bu ḳutiḳa ınanma usa eḍgü ḳıl / bu kün munda erse yarın anda bil
KB 5415 tirigke aḍın hiç yoḳ erse ḳıyın / tap erdi bu açıḳ ölümke baḳın
KB 6578 kimi sevdim erse sewüg cança tuttum / cefa keldi andın kimi met seweyi
KB 642 yazuḳı bar erse ḳınaġu tutup / yoḳ erse miŋ eḍgüŋ awıtġu kerek
KB 1513 anadın neteg toḳdum erse bu kün / anıŋ teg barır men yalıŋın muŋun
KuT T. 37/84a2 9 yandrulur siz andın kim yandurdı erse
KuT T. 30/3a3 80 ḳaçan kim umunçsuz boldılar erse andın ḳatıḳsız boldılar yaşru sözlegli boldılar aydı uluġla …
KB 4871 iligdin ḳolu bir meniŋ ‘uzrümi / yaraġı ne erse otı ḳıl emi
AH 381–384 … iri bulunmaz köni üküşrek kişiniŋ içi ġadr erür köni dostuŋ erse taşı bil munı
KB 251 bularda ḳayu buldı erse bilig / olar urmış öḍ kün ajunḳa elig