İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

eski

553
geçiş
204,9
milyonda
553.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
38
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
TT I-X1392,5
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig568,0
Dede Korkut Kitabı4123,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi542221,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

TT D 0,00
KuT D 0,00
KB D 0,46
DK D 0,45
EÇS D 0,89

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimTTKuTKBDKEÇSToplam
eski1154542553
eşki····99

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: eski) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
câmi601.4429,944,677,44275,9
yeni234269,595,044,65117,4
mısır’da296829,594,705,18134,4
hammâm296899,584,685,18133,8
zağra13329,517,953,59123,6
kaplıca11249,298,133,30108,1
salâcık10149,178,773,16111,6
kırım174159,174,643,9677,5
fustât10339,137,533,1587,9
mısır’dır10339,137,533,1587,9
yurd9408,967,102,9872,9
çârsû154798,904,263,6760,5
mısır412.2878,893,455,82122,6
sarây123538,764,373,3050,3
musul91768,664,962,9045,0
kesîreye92308,564,582,8740,2
mısır’ı82038,444,592,7135,8
salâ5218,167,182,2241,1
kadîm139448,153,073,1832,6
mahallesi94858,153,502,7327,4
bulak’da5278,146,822,2238,3
kurbunda151.1958,142,943,3735,2
hammâmı191.7758,062,713,6939,3
islâmbol106908,043,142,8026,0
kırım’da5878,005,132,1726,1
binâsı73767,953,512,4121,4
önünde107827,942,962,7623,8
mâlik107937,932,942,7523,5
şehri465.6787,922,305,4174,1
cemâ‘ati74277,873,322,3819,7
câmi‘i374.6377,872,284,8358,7
sarây’a4137,867,551,9935,3
mısır’ın74537,833,242,3719,0
harâb109657,752,662,6620,1
yukaru75127,753,062,3317,5
budin’de4587,745,391,9522,4
mısır’a86817,732,842,4317,8
çifte41347,584,191,8915,8
bağdâd64917,562,902,1213,8
hammâmdır41637,523,901,8714,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“eski” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (553) →
EÇS X Y55a "Mısır'da senin ne alâkan var? Bu dünyâ eski Tahtakal‘a gibi bir dâm-ı tezvîr yeridir. Kimsenin milki de …
EÇS VIII 202a … Cümleden mükellef ü mükemmel âb [u] hevâsı ve binâsı latîf eski hammâmdır kim kapusu üzre târîhi budur:
EÇS II 346a … hâs [u] âmdır. Hâlâ ikisi de Eski Câmi'de medfûndurlar. Ve Eski Câmi‘i sene 852'de anlar binâ etmişdir kim {Orhân Gâzî ulem …
EÇS I 181a … lı Müstakîm işi ve Hindî Halkân işi ve Alaman ve Selânik ve Eski Cezâyir ve Felâra ve Islatına işleri gibi niçe meşhûr-ı âfâ …
EÇS X Y56b … e ulemâ-yı Mısır'ın izniyle Selîm Hân cümle ehl-i dîvân ile Eski Mısır'da câmi‘-i Amr ibnü'l-Âs'da cum‘a namâzın kılup iki k …
EÇS VII 149b … gû Hân yine avdet edüp Mâverâü'n-nehir'e müteveccih oldukda Eski Musul'a geldikde mezkûr Serâkîs Urbânın ale'l-umûm Musul çö …
EÇS I 181a … i deryâda bir azîm kârhâne idi. Galatasarây zemîninde çıkan Eski İslâmbol demiri ma‘denin bu kârhânede kılıç yaparlardı. Hâl …
EÇS V 18b Paşa buyurdular kim "Hüseyin Ağam eski kapu yoldaşın ile yan yana cerge cergeye kurup konup göçün" …
EÇS VII 124b … ve niçe âsiyâb-ı mâlara ve niçe müşebbek bostânlara uğrayup Eski Yurd'a gider. Ba‘dehu andan aşağı nehr-i Kaçı’ya mahlût olu …
EÇS VI 2a Menzil-i Eski Tabur