İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

haram

21
geçiş
7,8
milyonda
12.514.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası16420,0
Kutadgu Bilig227,2
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,64
KB D 0,33
AH D 0,00
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBAHEÇSToplam
harâm···5858
haram1622121
ḫaram·7··7

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: haram) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KuT 16 geçiş  ↔  KB 9 geçiş

benzerlik 0,01

Karşılaştırılan yazılışlar: haram, ḫaram

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
helal41511,8312,062,0060,2
ḳılurlar46410,599,972,0047,7
ḳıldımız47110,489,822,0046,8
ḳıldı62789,368,442,4458,6
taŋrı59097,466,472,2135,1
hem39056,735,731,7018,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“haram” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (21) →
KuT T. 29/21b1 … ŋlar anlar birle kim bitmezler taŋrıḳa hem soŋ / aḫir künke haram ḳılmazlar anı kim haram ḳıldı taŋrı hem yalavaçı din tutmaz …
EÇS IX Y339a–Y339b … mukırr olup ziyâret içün bu beyte gele, anın cesedini nâra haram ederim" yazılmış, bir taşdır. Hâlâ makâm-ı İbrâhîm'de sandû …
KuT T. 32/8b8b3 12 haram ḳıldımız anıŋ üze emüzgenlerni anda burun aydı: nek yolçıla …
KuT T. 30/93b3 115 her-ayine haram ḳıldı sizlerniŋ üze murdarnı ḳannı toŋuz etini anı kim taŋr …
KuT T. 30/94b1 … lar anı kim sıfat ḳılur tilleriŋiz yalġannı; bu helal ol bu haram tėp. yaratsa sizler taŋrı üze yalġannı bütünlükin anlar kim …
KuT T. 29/27a1 … abı içinde ol kün kim törütti kökler yerlerni andın tört ay haram ol ol din köni ol küç ḳılmaŋlar olar içinde özleriŋizke öld …
AH 417–420 … nmez boḍı halal kendü ḳayda bu kün ḳanı kim haramnı yiyürde haram tip yidi
KuT T. 28/33b1 … taḳı yıġar olarnı yawuz işdin helal ḳılur olarḳa arıġlarnı haram ḳılur olar üze arıġsızlarnı ḳoḍar olardın aġır yüklerini ol …
KuT T. 29/21b1 … mezler taŋrıḳa hem soŋ / aḫir künke haram ḳılmazlar anı kim haram ḳıldı taŋrı hem yalavaçı din tutmazlar haḳ dinni anlardın k …
KuT T. 30/45b2 … rdimiz anda aḍın hiç nerseni biz ap yime atalarımız ap yime haram ḳıldımız nerseni. andaġuḳ ḳıldı anlarnı kim olarda öŋdin nė …