İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

idim

147
geçiş
54,5
milyonda
2.258.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig113,6
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi14458,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,00
KB D 0,00
DLT D 0,00
EÇS D 0,90

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBDLTAHEÇSToplam
idim111·144147
iḍim4548·2·95

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: idim) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
görmemiş164511,429,674,00189,3
demiş4789,196,881,9830,4
musâhibi3608,896,841,7222,7
hâzır73968,725,342,5838,3
ben96778,484,932,9044,3
hakîr222.3018,204,464,4894,5
değil54418,124,702,1523,0
yiğit43368,084,771,9318,8
yaşında32238,054,951,6814,8
hamdi79327,734,112,4926,8
me’mûr33827,544,171,6411,7
der46137,433,901,8714,2
yanında35367,173,681,609,8
dâ’imâ35487,143,651,599,7
şimdi35627,123,611,599,5
hudâ112.5827,053,292,9830,5
hakkâ48687,013,401,8111,6
hikmeti49766,873,231,7910,8
pâk38826,582,961,517,1
halâs39276,522,891,506,9
ki62.4266,262,502,0211,0
hemân73.8655,842,062,019,3
mehemmed53.0455,681,911,645,9
böyle31.8345,631,911,273,5
deyü86.0075,411,611,907,1
eyle32.2535,361,611,172,7
yigirmi32.5475,191,431,092,2
ammâ1615.2295,091,272,349,5
dahi1213.1864,881,061,815,2
gün33.3004,831,060,901,3
beş33.4564,770,990,861,1
ü911.2954,690,871,362,7
cemî‘i33.6874,680,900,801,0
hâlâ33.7214,670,890,800,9
yedi34.8534,300,500,510,3
hân35.4014,150,350,370,2
yine47.3724,120,320,390,2
paşa59.4784,090,280,390,2
sene36.2403,940,140,160,0
u817.4343,900,070,140,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (147) →
EÇS IX Y3a … bu gûne bir hâk-i pâk idim, ancak tâlib [ü] râğıb-ı seyâhat idim.
EÇS IV 271b … ndan berü elli deyenek acısı hâlâ derûnumda durur. Bî-günâh idim, hâlâ hakkım sultânımın üstünde kalmışdır." dedikde,
EÇS VII 73a … ise Kuds-i Şerîf'in cemî‘i ahvâlâtlarına eyle vâkıf-ı esrâr idim ki bir seyyâh ol mertebede bilmek ihtimâli yokdur. Hattâ kr …
EÇS V 61b … l‘asına kara kuşlar konmak ister deyü sana bir vâkı‘a demiş idim. Ol vâkı‘adan korkup Yûsuf'u beş altı sancak askeriyle Özü …
EÇS III 184b–185a … u ne hâldir?". Hakîr eyitdim: "Şimdi sâhib-i devlet yanında idim. Kudde halâs olmak dilerse üç bin kîse versin ve beş bin kî …
EÇS X Y249a … el-medâd" deyüp savt-ı a‘lâ ile feryâd etdükde hakîr hâzır idim, ol ân mest [ü] medhûş olup vâlih [ü] hayrân oldum.
EÇS III 180a … Hân-ı Râbi‘in emir-âhûr-ı kebîri idin. Ben hakîr silâhdârı idim. Hamd-i Hudâ yine bu Âsitâne'ye gelüp otuz bir senede mühre …
EÇS VIII 191b … ıma tenbîh edüp "Basîret üzre olup bir şey çaldırman" demiş idim. Cümle eşyâlarımız yerlü yerinde olup sabâh yola revâne old …
EÇS V 83a … an Hasan Paşa beni huzûruna Bursa'ya gelirken getirdüp bile idim. Gördüm ki isyân ediyor. Âhir iki kerre firâr edüp yine hal …
EÇS VII 169b–170a … ş yüz yıl mu‘ammer olup ibtidâ başına tâc geyen pâdişâh ben idim" deyü seng-i mezârında cemî‘i ahvâlâtların tahrîr etmişler, …