İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

namaz

Din ve inanç olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
34
geçiş
12,6
milyonda
8.464.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası8210,0
Kutadgu Bilig15203,9
Dede Korkut Kitabı7215,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi41,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,59
KB D 0,53
DK D 0,57
EÇS D 0,45

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBDKEÇSToplam
namâz···118118
namaz8157434

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: namaz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KuT 8 geçiş  ↔  KB 15 geçiş

benzerlik 0,01

Karşılaştırılan yazılışlar: namaz

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yundı61012,1312,542,4597,1
rik’at3311,3813,281,7355,2
ruza3411,3412,861,7350,7
yattı32310,7510,341,7337,4
taŋ33110,569,911,7335,5
görklü58410,449,212,2354,2
ḳıldı1127810,178,623,31110,3
ḳıldılar3939,608,321,7328,8
yire41569,437,991,9936,5
ḳıl31928,767,281,7224,4
adı44648,046,421,9827,8
iki59.4174,122,401,818,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“namaz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (34) →
EÇS II 241b … ilgil, ehlini bulgıl / Afsah-ı nâs ol, Arb u Acamı / Vakt-i namaz et, Hakka niyâz et / Hâlıkı yâd et, gözle imâmı / Bildiğin …
KuT T. 26/68b2 … iŋ kiḍinleriŋizdin kelsün taḳı bir güruh taḳı bir güruh kim namaz ḳılmadılar taḳı namaz ḳılsunlar seniŋ birle alsunlar toluml …
KuT T. 34/43a3 166 biz namaz tesbih ḳılıġlılar-miz
KuT T. 31/30a2 … im köni yolḳa köndiler köni yolnı körklüg baḳiler yaʿni bėş namaz eḍgürek iḍiŋ üskinde yanutın hem eḍgürek asıġdın
KB 6454 borun yüz yuġuçı namaz koḍġuçı / kör ersig atandı yorıtur küçi
KB 3285 turup yundı ḳıldı bu yatġu namaz / töşek ḳoldı yattı uḍıp bardı az
KB 3287 turup yundı ḳıldı yana taŋ namaz / du‘a ḳıldı tesbih yime küḍti az
DK IV 37 … an indi aru ṣudan abdest aldı aġ alnın yire ḳodı iki rik'at namaz ḳıldı adı görklü muḥammedi yad getürdi ḳara dinlü kāfire gö …
KB 3239 cema‘at bile ḳıl fariza namaz / çıġaylar hacı ḳıl aḍına namaz
KuT T. 38/91b1 … egşürgey aŋar cüftler yaḫşı sizdin boyun suġanlar bitgenler namaz ḳılġanlar tevbe ḳılġanlar tapunġanlar ruze tutġanlar yüzi a …