İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

sarp

332
geçiş
123,0
milyonda
980.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
TT I-X2784,9
Kutadgu Bilig11149,5
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi317129,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
TT D 0,33
KB D 0,63
DK D 0,00
EÇS D 0,76

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitTTKBDKEÇSToplam
sarp12111317332
şarp····22

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: sarp) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
çengelistân1811810,367,284,22148,8
kayalı1822210,066,364,19124,8
dağlar3163610,045,635,46183,0
kal‘adır244699,945,704,80144,0
sengistân162079,936,303,95109,4
yollar131989,656,063,5584,5
taşlık9709,527,032,9871,1
beller8409,467,672,8170,8
dağları132939,415,493,5374,2
kaya207439,254,774,3194,5
dağlara81529,085,742,7848,4
sirkeler578,929,502,2360,9
dereli6768,916,332,4241,3
aşup82318,865,142,7541,7
taşlı61088,805,822,4137,0
etrâfı82638,784,952,7439,7
handaklı5538,736,582,2136,2
kayalar82918,724,802,7338,1
handakdır5668,696,272,2134,0
depeli5698,676,202,2133,5
kesme61558,665,302,3932,6
yalçın104948,634,363,0141,7
dere83398,614,582,7135,7
şarka148638,584,043,5152,4
yerde211.6048,473,734,2470,2
döküp51498,415,092,1725,8
dağlardır4618,386,061,9726,0
yaġı51618,384,982,1725,0
cânibine107008,313,862,9435,0
küḍezmeki338,209,991,7341,5
taşlıklar388,188,571,7331,0
asan3138,157,871,7227,5
lala41348,144,921,9319,7
zîk3198,137,331,7225,0
dağ52548,134,322,1220,6
dağlarda41518,084,751,9318,7
kal‘amisâl52828,064,172,1119,6
püşte52848,064,162,1119,5
yerlerde41638,054,641,9218,1
metîn121.1588,043,403,1434,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“sarp” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (332) →
EÇS VIII 246b … n aşağı Bahr-i Sefîd'e mahlût olur. El-hâsıl bu şehir gâyet sarp ve taşlık içinde daracık ma‘mûr şehirdir. (---) (---) (---) …
EÇS VII 161b–162a … ilâyetleri gâyetü'l-gâye bebr ü peleng ve kaplanlı ve şaklı sarp ve sa‘b çengelistân dağlar olmak ile bu Dağıstân pâdişâhına …
EÇS V 150b … mân Hân ümerâlarından Gâzî Hüsrev Beğ fethidir. Kal‘ası bir sarp kaya üzre şekl-i mukavves bir küçük şeddadî seng binâ kal‘a …
EÇS IX Y131a … i tûlu kırk mîldir. Bu Elbisleri temâşâ edüp şimâl cânibine sarp sengistân yollar aşup sekiz sâ‘atde,
EÇS IV 287a … mi‘i ve câ-be-câ bâğları vardır. Andan yine şarka 3 sâ‘atde sarp sengistân içre gidüp,
EÇS VI 79b … Beç kapusundan taşra kal‘anın kâmil bin adım yeri derin ve sarp ve arîz kesme kaya handakı var.
EÇS V 48a … u kal‘a-i metîn iki su arasında vâki‘ olup iç kal‘ası gâyet sarp hisâr-ı üstüvâr şeddâdî seng binâ bir kal‘a-i zîbâdır. Câni …
EÇS VII 155a … ng-endâz imdâd verüp ve beğleri bile atlanup kıble cânibine sarp dağlar içre 6 sâ‘at gidüp niçe âb-ı hayât sular içüp ve niç …
EÇS V 137a … kırup sa‘b yollara ve zîk bellere âteşler yakup taşlar üzre sarp sirkeler döküp yalçın kayalar pâre pâre olup cümle hâr u hâ …
EÇS VIII 274a … kıble tarafına Manya dağları eteğiyle (---) sâ‘at taşlıklı sarp uçurum yollar ile gidüp,