İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tıldaġ

66
geçiş
24,5
milyonda
4.735.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
19
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Abhidharma (Shogaito)621.560,5
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)2196,4
Kutadgu Bilig113,6
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Abh D 0,73
ShoR D 0,33
KB D 0,00
DLT D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimAbhShoRKBDLTToplam
tıldaġ6221166
tılḍaġ·2··2

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tıldag) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
oḫşadı113811,7610,533,31142,4
yörüg’ol107211,219,473,16113,0
bolġalı64110,849,552,4568,4
nomlarḳa4810,7911,322,0057,3
basudçı53010,749,732,2358,4
vasdu42210,549,862,0047,5
savta54510,539,152,2354,1
nirvanḳa3910,3610,731,7339,8
biligke44410,228,862,0041,6
könisinçe31810,199,731,7335,0
tarġarmaḳlıġ32910,029,051,7332,0
atlġ51399,647,522,2242,4
sıŋar3609,618,001,7327,5
tėgüçi41419,317,181,9932,0
aḳıġsız41429,307,171,9932,0
uyur3939,277,371,7224,8
tözlüg31099,137,141,7223,8
adın42588,666,311,9727,2
bolup32328,376,051,7119,3
bilge55698,015,492,1928,4
alḳu45867,655,121,9420,7

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“tıldaġ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (66) →
DLT I, 160 Ögreyüki mundaġ oḳ / Munda aḍın tıldaġ oḳ / Atsa ajun uġrap oḳ / Taġlar başı kertilür
Abh 1253–1260 … tıŋlamaḳ tėdir世尊能為外縁adı ködrül -miş usar yme taş-tın sıŋar tıldaġ bolup nomlaġalı köni nomuġ tınlġ-lar-nıŋ kentü egsük üçün i …
Abh 1668 uyur üçün nirvan-ḳa yaḳın tıldaġ bolġalı anın adamış ol çınlayu tėp.
Abh 1431–1432 ödrü ol et’öz-te ök bolup ig-ig emlegülük tıldaġ adın et’öz-te ermez bolmış teg於何身中ançu -layu oḳ yme ḳayu et …
Abh 3506–3507 … iray-ın söz-lelim bu bilip öçmek yme ök adın nom -ḳa oḫşadı tıldaġ bolmaz.
Abh 3530 oḫşadı tıldaġ erser bir yindem ėdiglig erür.
Abh 1875 aŋ’ilki tüş ikinti tıldaġ.
Abh 1789 eşidmek töz-lüg bilge bilig saḳınmaḳ töz-lüg bilge biligke tıldaġ bolur.
Abh 1790 … ınmaḳ töz-lüg bilge bilig bışrunmaḳ töz -lüg bilge bilig-ke tıldaġ bolur.
Abh 1882 … ök bolur tört türlüg yme ök öçmiş amıl başdın ünüş aḳıġ-sız tıldaġ erser yme ök bolur tört türlüg.