İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

takı

30
geçiş
11,1
milyonda
9.365.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
13
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Irk Bitig21.542,0
Manichaica I-III2311.170,5
Kutadgu Bilig454,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

IB D 0,33
Man D 0,70
KB D 0,33
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimOKTIBKİPSekKPMaitAbhManUTTSukhShoRTövbeKuTKBDLTEÇSToplam
taḳı11·142537614·53111411215716·443
tâkı·················130130
tâki·················9090
takı··2·····23······4·130
taqı············1·····1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: takı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kaltı145612,3811,463,74199,0
yarlıkadı3811,3412,041,7345,4
inçe134269,878,423,60127,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“takı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (30) →
EÇS X Y415b takı / 9
Man II D 172a-553 … [ır]ça eligke y(a)ragulukt(e)g yuntug arıtırça kinti(y)ürçe takı yme inçe k(a)ltı t(e)pizlig yėrde urug saçıp örmezçe yme ta …
Man 282-380 t(a)kı [ym]e bazgan [kıskaç kim te]mirde ünti
Man II D 172a-553 … kı yme inçe k(a)ltı t(e)pizlig yėrde urug saçıp örmezçe yme takı inçe k(a)ltı bitigeçi oglan eŋ ilki üküş emgek körür ken hw …
Man II D 173b2-400 t(a)kı yme inçe tėp y(a)rl(ı)kadı
Man II D 173b2-409 t(a)kı yme nomda inçe tėp y(a)rl(ı)kadı
Man II D 173b2-389–391 … arıg nomka kızganmatın akı köŋülüg ınanu sezinmetin kizleŋ t(a)kı yme inçe y(a)rl(ı)kadı
Man II D 173b2-421 t(a)kı yme [an]çulayu k(a)ltı T II D 173a2 : U 168 Seite 2 / bur …
KB 5428 neçe artsa dünya baş aġrıġları / takı artuḳ artar ay ersig urı
Man II D 173a2-445 t(a)kı üküş türlüg muntag ötügler ötüngey