İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tan

10
geçiş
3,7
milyonda
21.665.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
161
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Şine Usu Yazıtı21.682,1
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Kutadgu Bilig113,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi62,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

ŞU —
Mait D 0,00
KB D 0,00
EÇS D 0,56

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimTŞUIBKİPSekMaitShoRKuTKBDLTAHDKEÇSToplam
taŋ1·11142710112·31
tan·2···1··1···610
ta‘n·······1····56
tân············22
taᶜn·······1·····1
tâ‘n············11
ṭaŋ···········1·1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tan) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ve6147.9190,410,450,660,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“tan” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (10) →
ŞU K 12 … ḳalmaduḳ ėki yaŋıḳa kün toġuru süŋüşdim ḳulım küŋim bodunıg tan gri
EÇS VI 126a … yı çemenzâr [u] lâle-izârda ol gece döşün verüp ale's-seher tan atdıkda koş kol atlarımız tartılayup ve cüyenleyüp barımız …
ŞU D 2 yėr ayu bėrti anta sançdım yazuḳlıg atlıg<ıg> (...) tan gri tuta bėrti ḳara igil bodunıg / yoḳ ḳılmadım ebin barḳın …
EÇS VI 176b … r biri hısn-ı hasîn-i üstüvâr. / Kul oda olsa Seğitvar'a ne tan, / Olmadı mı her birisi bir hisâr. / Ey Velî savt ile dedim …
EÇS II 334a … ustafâ-râ salavât. Engürü'de er yatır, Rûm'da, Sarı Saltık, tan giyer ve tumman çeker. Pîrimiz Hazret-i Mahmûd, pîr-i yâr-ı …
EÇS I 71b … vât. Engürü'de er yatır, Rûm'da Muhammed Buhârî Sarı Saltık tan geyer ve tummân çeker. Pîrimiz Hazret-i Mahmûd Pîr-yâr-ı Ve …
EÇS VII 162a … pâdişâh ve yetmiş ülke sâhibi hân ve ban ve kan ve hâkân ve tan ve kral ve konan ve kazgan nâm melikler vardır.
EÇS VII 103a fıtı tan kurul
KB 3193 yaşıl kök yarattı yaruttı kün ay / ḳara tan yaruḳ kün saḳışlıġ yıl ay
Mait / / - ... tagdın ... yėg ... tan / ... kod(ı) ...