İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ter

125
geçiş
46,3
milyonda
2.632.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
368
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)3294,6
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Kutadgu Bilig227,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi11848,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

ShoR D 0,29
KuT D 0,33
KB D 0,33
EÇS D 0,81

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimOKTBKTIBAbhTTShoRKuTKBEÇSToplam
tėr333150599····128
ter·······322118125
tér·······5···5

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ter) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tâze7933712,459,318,87887,8
tâzedir6710,5411,182,4589,1
pembemisâl73410,499,122,6476,1
vücûdı914010,127,442,9875,6
cesedi915110,067,332,9874,2
vücûdları4379,668,191,9937,9
pâlûdei369,5510,401,7339,1
çürümeyüp379,5410,181,7337,9
lop3239,388,461,7329,6
lezîz73199,015,892,6043,6
dururlar31198,656,091,7119,5
üzümü31388,555,871,7018,6
durur75128,495,212,5737,0
şerîfi86358,435,092,7541,0
yıldan31788,345,511,6917,1
şerîfleri43058,255,151,9420,8
latîf87868,174,782,7337,7
ü9511.2958,094,509,32420,9
henüz44997,714,431,9117,0
beyâz101.5347,634,142,9838,6
olduğundan58167,444,052,1018,7
çıkarup35837,123,801,6110,2
kimi37836,763,371,568,6
bulup38196,703,311,568,4
gûyâ41.7896,102,591,677,7
hâlâ83.7216,092,542,3414,9
olur116.0125,882,302,6417,7
eyle42.2535,782,261,586,2
gâyet63.8515,632,071,878,1
gibi44.6054,791,231,152,2
içre45.3244,591,021,011,6
içinde34.2734,480,920,821,0
yedi34.8534,300,740,690,7
üzre711.8894,250,670,981,3
olup917.2814,080,490,870,9
her35.9674,010,440,460,3
u817.4343,900,310,540,3
yüz512.2723,720,140,200,0
ve55147.9193,610,000,020,0
ammâ515.2293,42-0,17-0,290,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ter” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (125) →
EÇS V 153b … r. Eyle terdir kim üstüne bir penez bıraksan batar lezîz ve ter baklavadır.
EÇS III 162b … Bezzâzistân'a muttasıl bâzâr-ı zergerân ve bâzâr-ı gazzâzân ter ü tâze ve latîf ü zarîf ü nazîf pençe-i âfitâb-ı meh-tâb ga …
EÇS III 79a … le paşa huzûruna gelüp dîvân-ı pâdişâhîde bir kutu içre bir ter u tâze beyâz fîl yavrucuğu getirüp,
EÇS X Y342b … ltı seneden berü hâm beyâz kefeni içinde ol vücûd-ı nâzenîn ter ü tâze çıkup cümle ibâdullâh hayretde kalup engüşt ber-dehe …
EÇS VII 128a–128b … unları bir oturuşda bir Tatar yemişdir, tâ bu mertebe latîf ter ü tâze ve nerm kebâb pişirirler kim rub‘-ı meskûnda eyle ke …
EÇS I 22a … ûd görse kim İslâmbol içre niçe bin şühedâ yedi günden berü ter ü tâze pâymâl-i rimâl olup yatırlar. Ahvâl-i cidâlin haber- …
EÇS IX Y76b–Y77a … içine koyup beyâz siniler ile huzuruna getirir kim her biri ter ü tâze helvâlardır kim zahm-ı zebâna tâkat getiremiyüp nebâ …
EÇS X Y387a … ziyâretgâh-ı hâs u âmdır. Hâlâ berg [ü] bârları ve şâhları ter ü tâzedir. İlâ mâşaallâh böyledir. Lâkin varaklarında hatla …
EÇS III 111a … zâristân vardır. Cümle mevtâları niçe yüz seneden berü hâlâ ter ü tâze pirinç halfesi otuyla sarılmış dururlar. Lâkin kefen …
EÇS X Y25b–Y26a … etlerinde on iki kubbe mevtâları tahtlar üzre silâhları ile ter ü tâze dururlar. Cümlesin bu hakîr ziyâret etmişimdir. Hatt …