İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ula

20
geçiş
7,4
milyonda
12.983.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
99
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig795,2
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık41.450,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi83,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,63
DLT D 0,00
AH D 0,45
EÇS D 0,13

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBDLTAHEÇSToplam
ula714820
ulâ···1010
ûlâ···66
‘ulâ···11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ula) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yaḳınlıḳ32711,0310,871,7339,6
şehri55.6784,853,892,0917,8
ve4147.919-0,17-1,13-2,393,4

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“ula” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (20) →
KB 4317 negü teg yorıġu olarnıŋ bile / munı ma ayu bir maŋa söz ula
AH 81–84 biligdin urur men sözümke ula biligligke ya dost özüŋni ula bilig birle bulnur sa‘adėt yo …
AH 61–62 siyasėt riyasėt kiyasėt kėrėm ziyadėt ula ‘adl eşit uḳ munı
EÇS IX Y99b … târîhinde Menteşoğlu beğlerinden Ulama Beğ feth etdüği içün Ula derler. Rûm keferesi binâsıdır. Ba‘de'l-feth kal‘asın münhe …
KB 3237 boḍunḳa tusulġıl muŋıŋa yara / ḳadaşḳa baġır bir yaḳınlıḳ ula
AH 341–344 … ustan teg ol hilm kėrėm al gül ol yıḳıḳlıġḳa tirep kesüklüg ula bu itiglig erke azad öz ḳul ol
KB 3725 ḳoḍısı yaġız yir yaşıl suw bile / örüsi süzük yil üze ot ula
EÇS IX Y99b Evsâf-ı kal‘a-i Ula
EÇS VIII 261a Der-aded-i mesâcidgâh-ı muvahhidâtdır. Evvelâ Ula mahallesi mescidi ve
EÇS IX Y99b … ü sicillâtda mastûrdur. Ve yaz günleri cümle Muğla şehri ve Ula şehri halkı bu bâğlarda sekiz ay sâkin olurlar.