İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

urdı

70
geçiş
25,9
milyonda
4.461.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
5
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Uigurica I-IV1158,4
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası11288,8
Kutadgu Bilig19258,3
Dede Korkut Kitabı351.078,9
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi41,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

U D 0,00
KuT D 0,66
KB D 0,73
DK D 0,78
EÇS D 0,45

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimUKuTKBDKEÇSToplam
urdı1111935470
ürdi····2828
urdi····11
ürdı····11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: urdı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KuT 11 geçiş  ↔  KB 19 geçiş

benzerlik 0,01

Karşılaştırılan yazılışlar: urdı

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳılıç88310,748,862,8283,2
żarb3710,3211,011,7341,3
ḳatı43710,269,022,0042,5
mindi31610,169,821,7335,5
köŋülleri3409,808,501,7329,6
mühr3429,788,431,7329,3
daḫı51509,547,332,2241,1
yire51569,507,272,2240,7
mesel3759,417,591,7225,7
atın41609,156,911,9830,5
oldı41649,136,881,9830,3
taŋrı99098,235,582,9452,2
ḳara34927,454,881,6714,5
deve35487,314,721,6713,9
başı36497,104,481,6512,9
hem39056,664,001,6211,0
kişi39926,533,871,6110,5
yüz512.2723,730,971,101,9
ile523.7692,780,020,030,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“urdı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (70) →
DK VII 28 … rlü çomaġı-y-ıla at depüp gelüp yuḳarudan aṣaġa kāfiri ḳatı urdı alımadı tekür
DK IX 63 oġlan kāfiri götürdi yire urdı burnından ḳanı düdük kibi şorladı şıçrayup şāhin kibi kāfir …
EÇS II 275a … up ibtidâ Bâyezîd'e, andan Şehzâde Süleymân'a birer top ile urdı kim Bâyezîd ve Süleymân zîr u zeber olup ikisinin de burnun …
KuT T. 34/96b3 29 Urdı taŋrı bir mesel bir er anıŋ içre ortaḳlar ..
KB 921 ne eḍgü söz aymış köni er tili / köni er tili urdı sözke ulı
KB 951 sözin kesti ay toldı çıḳtı turup / ewiŋe yüz urdı sewinçlig bolup
KB 893 ne eḍgü törü urdı begler begi / isizke bulsın berge zindan yigi
KB 475 öziŋe kerekin itindi itig / iligke yüz urdı bu bilge tetig
KB 1805 elig urdı ilig mini eḍledi / bolu birdi ewren özüm yoḳladı
KuT T. 37/13b3 … im bėrildi bilig: nė neŋ aydı emdi bu ögür anlarḳa kim mühr urdı taŋrı köŋülleri üze uḍtılar hevalarıŋa