İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yara

31
geçiş
11,5
milyonda
9.093.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
220
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Irk Bitig1771,0
Kutadgu Bilig17231,1
DLT’deki Türkçe parçalar2689,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi114,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

IB D 0,00
KB D 0,68
DLT D 0,33
EÇS D 0,42

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimIBKBDLTEÇSToplam
yara11721131
yâra···22

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yara) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bere61612,0311,992,4590,5
muŋıŋa3311,5013,411,7355,8
tiftik41811,3911,242,0055,4
tiriglik31838,847,481,7225,2
ḳılsa31948,777,391,7224,9
pâre62.3146,394,822,3628,7
edüp323.9572,030,450,460,3
ve4147.919-0,17-1,77-4,809,8

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yara” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (31) →
KB 5556 ḳısa tutsa fasıḳ yara boşlaġıġ / tolu tutsa mescid cema‘atlarıġ
KB 4812 keçer kün yara bolsa öknür kiḍin / tiriglik yara ḳılsa bulmaz aḍın
KB 6606 … ligsiz yürek til negüke yarar / bilig birle suw teg ḳamuḳḳa yara
DLT III, 422 … kma aŋar utru turup tegre yöre / Ḳopsa anıŋ alpaġutın andan yar-a
KB 1440 yara ḳılma emdi bu ḳalmış künüŋ / özüŋdin arıtġıl yazuḳuŋ münüŋ
EÇS V 10a … aşk edince hemân fakîr Haydar kemerinden dal hançer olup ol yara ile Musli Ağa ile yaka yakaya gelüp Mahmûd-ı Peryâr-ı Velî …
KB 4822 esenlik bulup er yara ḳılsa yaş / bu körksüz tiriglik bolur ay ḳadaş
KB 3930 berü kel tusulġıl kişike yara / tusulmaz ölüg ol tirigler ara
EÇS II 234b–235a … emîrlik ve bahâdırlık ederdi. Lâkin kendüleri iş görmemiş, yara bere yimemiş ve ark atlamamış nâ-tamâm tay ata süvâr olup b …
KB 4016 biz emdi bu öŋdi törü ursamız / negü teg yara şur törü buzsamız