Tanım
- Akıp gitmek; (Abh) varoluş içinde akmak, sürüklenmek; çoğunlukla “evril-” ile: “aḳılmaḳı evrilmeki” akıp dönmesi (varoluş döngüsü); “kelmedük ödtin aḳılıp kirdükte” gelecekten akıp (şimdiye) girdiğinde; “anta inçip öçer aḳılur” orada öylece söner, akıp gider. Tanıklar: Abh2ShoR
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aḳıl- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (6):
Bağlamlar
Bütün geçişler (14) →Abh Abhidharma (Shogaito)
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 36–39 | ol intrayakoşuġ bular-ta kirlig-i-niŋ uġur-ında anın bolur üçün olar-nıŋ | aḳılmaḳ-ı | evrilmeki üç uġuş-lar-ta beş ajun-lar-ta tört tuġum-lar-ta tınlġ yėr -tinç … |
| Abh.Sho. 1106 | ḳaltı | aḳılmaḳ | evrilmek erür. |
| Abh.Sho. 1107 | aḳılmaḳ | evrilmek yme ḳayu ol tėptėser. | |
| Abh.Sho. 1109–1110 | … e tükedip kėnki yükmek yene tuġup ikin ar-a üzülmez üçün anın söz-lemiş ol | aḳıl -maḳ | evrilmek tėp. |
| Abh.Sho. 1945–1947 | … e yörser ol inyanaparasdan şasdr muŋa tayaḳ bolmaḳ üz-e bu şasdr andır-tın | aḳılıp | ünmiş erür. |
| Abh.Sho. 1948 | nedeg | aḳılıp | üner tėptėser. |
| Abh.Sho. 2066–2068 | … tuġup aḳıġ-lıġ-ta niz-vanı ḳılınç üz-e ḳalaŋulayu yügürü tegzinip tulınıp | aḳılıp | evrilip kim tuġmaḳ ḳarımaḳ ölmekig basa basa bir ikinti-ke yıġmaḳ tuşuşdur … |
| Abh.Sho. 2740–2742 | … mış ol aḳıġ tėp ne üçün andaġ bolur tėp tėser kim kkir -lig köŋül-te uzadı | aḳılur | tardılur üçün aḳıġ birle. |
| Abh.Sho. 3511–3512 | … bilip öç -mek-niŋ öŋdünki kėnki tanuḳ-lamış-ı-nıŋ üġüş-ı oḫşadıġ-ı oḫşaşur又 | aḳılmaḳ-lıġ | uġuş-lıġ uġuş-ı oḫşaşur yme/tėr. |
| Abh.Sho. 3972 | 問bu ėdiglig nom-lar kelmedük ödtin | aḳılıp | kirdükte közünür öd-ke bolur üçün tegşilmek ḳıyılmaḳ-ı. |
| Abh.Sho. 4059–4062 | ėdiglig nom-lar üç öd-ler-te | aḳılur | evrilür或名在現 在azu-ça yme adı tursar közünür ödte yörügi turur ertmiş kelmed … |
| Abh.Sho. 4169 | yme ök kim bėş yükmek-lig kezig | aḳılmaḳ | evrilmek-niŋ öçmeki yme :: |
| Abh.Sho. 4389–4390 | … kmek tėp nedegin tėptėser yükmek san-lıġ ertüki üz-e tudyaḳ-ḳa tudyaḳ ėyin | aḳılur | evrilür. |
| Abh.Sho. 4569 | azu-ça yme aḳıġ-lıġ ed-ler kşan kşan say | aḳılu | evrilü basa basa (tuyar) turur üçün anın adı bolmış ol bolmaḳ tėp. |
Aynı gövdeden maddeler
“akıl” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).