İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

aḳılıḳ isim

18 geçiş 2 biçim 3 eser KBAHDLT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Cömertlik: “aḳılıḳ kişilik asıġ eḍgülük” cömertlik, insanlık, yarar ve iyilik; “aḳılıḳ bile beg beḍür” bey cömertlikle yücelir; “aḳılıḳ ḳamuġ ‘ayb kirini yuyur” cömertlik bütün ayıpların kirini yıkar. Tanıklar: KBAH

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): aḳılıḳ — yalın hâliyle 17 kez

Çekimli biçimler (1):

KB Kutadgu Bilig

11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 934 aḳılıḳ kişilik asıġ eḍgülük / bu eḍgü kişidin kelir belgülüg
KB 1951 uḳuşluġ kerek hem biliglig kerek / aḳılıḳ kerek hem siliglik kerek
KB 2325 ikinçi aḳılıḳ kerek birse neŋ / saranḳa yumıtmaz kişi alġu yaŋ
KB 2800 aḳılıḳ iḍi keḍ anı ḳoḍmaġu / kişi neŋi birle aḳı bolmaġu
KB 3040 aḳılıḳ bile beklegü ol ilig / aḳılıḳ bile beg beḍür ay ilig

AH Atebetü’l-Hakâyık

6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 229–232 ḳamuġ til aḳı er sėnasın ayur aḳılıḳ ḳamuġ ‘ayb kirini yuyur aḳı bol saŋa söz sökünç kelmesün sökünç kelgü yoln …
AH 229–232 … amuġ ‘ayb kirini yuyur aḳı bol saŋa söz sökünç kelmesün sökünç kelgü yolnı aḳılıḳ tıyur
AH 233–236 … ni aḳı er eger tegilmez muradḳa aḳı er teger baḫıllıḳnı ḳanı öger til ḳayu aḳılıḳnı ‘am ḫas tözü ḫalk öger
AH 249–252 tabi‘atta yigi ‘adėt ‘aybsuzı aḳılıḳ erür bil buḫul körksüzi eliglerde ḳutluġ birigli elig alıp birmegen ol eli …
AH 257–260 bu boḍun talusı aḳı er turur aḳılıḳ şėrėf cah cėmal arturur sevilmek tileseŋ kişiler ara aḳı bol aḳılıḳ sini s …

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT III, 172 Ḳoḍġıl maŋa aḳılıḳ bolsun maŋa ayaġa / Idġıl meni toḳışḳa yöwgil maŋa ulaġa