Tanım
- Hüküm, yargı; buyruk: “ḳaçan hükm ḳılsa siz boḍun ara kim hükm ḳılsa siz könilik birle” insanlar arasında hükmettiğinizde adaletle hükmedin; “anıŋ içinde taŋrınıŋ hükmi” onda Tanrı’nın hükmü var; “hükm ḳılġıl ol kim sen hükm ḳılıġlı sen” ne hükmedeceksen hükmet; “ol kim hükm ḳıldı anıŋ üze ölümni” ölümüne hükmettiği; “maŋa tegdi huḳmüŋ barur men munu” buyruğun bana ulaştı, işte gidiyorum. Tanıklar: KuT3KB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): hükm — yalın hâliyle 192 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ḫuḳmi 5 (KB) · hukmi 4 (KB, AH) · huḳmi 1 (KB) · ḫukmi 1 (KB)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (54) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
54 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/29a2 | 58 ol taŋrı fermanlayur sizke kim öteŋler emanetlerni iḍisiŋe kaçan | hükm | ḳılsa siz boḍun ara kim hükm ḳılsa siz könilik birle ol taŋrı nėme körklüg … |
| Ku. T. 26/29a2 | … r sizke kim öteŋler emanetlerni iḍisiŋe kaçan hükm ḳılsa siz boḍun ara kim | hükm | ḳılsa siz könilik birle ol taŋrı nėme körklüg pend bėrür sizke anı ol taŋr … |
| Ku. T. 26/31a2 | … bittiler aŋa kim ıḍıldı saŋa hem aŋa kim ıḍıldı sėnde burun tileyürler kim | hükmke | turuḳsalar taŋrıda aḍınḳa çın-oḳ ferma[nla]ndılar kim tansalar aŋar tileyü … |
| Ku. T. 26/37a3 | … kim savaş boldı olar ara yana bulmaslar özleri içinde emgek andın kim sen | hükm | ḳıldıŋ boyun susalar boyun sumaḳ |
| Ku. T. 26/72b3 | 105 biz ıḍtımız saŋa bitigni könilik birle | hükm | ḳılmaḳ üçün boḍun ara anıŋ birle kim körkitti saŋa taŋrı bolmaġıl ḫıyanet … |
| Ku. T. 26/96a2 | … ayurlar: egirtmedimiz mü siziŋ üze yıġmadımız mu sizni müʾminlerdin taŋrı | hükm | ḳılur siziŋ ara ḳopmaḳ küninde hem ḳılmaz taŋrı kafirlerḳa müʾminler üze y … |
| Ku. T. 27/49b3 | 43 neteg ham | hükm | ḳıldururlar olar üskinde tevrit anıŋ içinde taŋrınıŋ hükmi yana yüz ewrerl … |
| Ku. T. 27/49b3 | 43 neteg ham hükm ḳıldururlar olar üskinde tevrit anıŋ içinde taŋrınıŋ | hükmi | yana yüz ewrerler anda kiḍin ol ermez olar müᵓminler |
| Ku. T. 27/50a3 | 44 biz ıḍtımız tevritni anıŋ içinde köni yol hem nur | hükm | ḳılur anıŋ birle yalavaçlar anlar kim boyun sudılar anlarḳa kim tevbe ḳıld … |
| Ku. T. 27/52b2–3 | 47 | Hükm | ḳılsun incil boḍnı anıŋ birle kim ıḍtı taŋrı anıŋ içinde kim hükm ḳılmasa … |
| Ku. T. 27/52b2–3 | 47 Hükm ḳılsun incil boḍnı anıŋ birle kim ıḍtı taŋrı anıŋ içinde kim | hükm | ḳılmasa anıŋ birle kim ıḍtı taŋrı bu ögür olar fasıḳlar |
| Ku. T. 27/53a1 | … igni sezasınça çınġarıġlı ol kim anda öŋdin ol bitigdin hem tanuḳ anıŋ üze | hükm | ḳılġıl olar ara anıŋ birle kim ıḍtı taŋrı uḍmaġıl tilekleriŋizke andın kim … |
| Ku. T. 27/55b3 | 50 Cahiliyyet mü tileyürler kim ol körklügrek taŋrıdın | hükm | ḳılġandın şeksiz boḍunḳa |
| Ku. T. 29/2a3 | … din eger vaᶜde bėriştiŋizler erse ḫilaf ḳılıştıŋız vaʿde içinde ançası bar | hükm | ḳılur taŋrı bir işni kim erür ḳılġuluḳ / ḳılınmış yoḳ bolsun tėyü ol kim h … |
| Ku. T. 30/3a3 | … suf işi içinde tepremez men bu yerdin destur bėrginçeke tegi maŋa atam azu | hükm | ḳılsa taŋrı maŋa ol hükm ḳılıġlılarda yaḫşıraḳ erür |
| Ku. T. 30/57b3 | … lar anı uçuzluḳ üze azu kizler anı topraḳ içinde bilgil yawuz turur ol kim | hükm | ḳılurlar |
| Ku. T. 31/7b3 | 12 ey yahya alġıl bitigni küç birle hem bėrdimiz aŋar | hükmni | oġlan erken |
| Ku. T. 31/9a1–2 | 21 ... boḍunḳa hem rahmet bizdin erür iş | hükm | ḳılınmış |
| Ku. T. 31/15b2–3 | 39 taḳı ḳorḳıtġıl olarnı ökünç küniŋe. ançada kim | hükm | ḳılnur iş olar ġaflet içinde tururlar hem olar kirtgünmezler |
| Ku. T. 31/27b3 | 71 kimerse yoḳ sizdin meger kirigli aŋar erür seniŋ iḍiŋ üze vacib | hükm | ḳılınmış |
| Ku. T. 31/57a1 | … egey-miz sėni anıŋ üze kim keldi bizke belgülüglerdin ol kim törütti bizni | hükm | ḳılġıl ol kim sen hükm ḳılıġlı sen bütünlükin hükm ḳılur sen bu yaḳın tiri … |
| Ku. T. 31/57a1 | … kim keldi bizke belgülüglerdin ol kim törütti bizni hükm ḳılġıl ol kim sen | hükm | ḳılıġlı sen bütünlükin hükm ḳılur sen bu yaḳın tiriglik içinde |
| Ku. T. 31/57a1 | … in ol kim törütti bizni hükm ḳılġıl ol kim sen hükm ḳılıġlı sen bütünlükin | hükm | ḳılur sen bu yaḳın tiriglik içinde |
| Ku. T. 33/5b1 | 36 kerekmez müʾminḳa ya müʾmineḳa ḳaçan | hükm | ḳılsa taŋrı hem yalavaçı bir iş bolsa olarḳa üḍürmek işlerindin kim kim ḫi … |
| Ku. T. 33/36a2 | 14 ḳaçan | hükm | ḳıldımız erse anıŋ üze ölümni yolçılamadı anlarḳa anıŋ ölümi üze meger ol … |
| Ku. T. 34/41a1 | 154 [ne] ol sizke neçük | hükm | ḳılur siz |
| Ku. T. 34/77b2 | … urlar: tapmaz-miz olarḳa meger yaġutġalar bizni taŋrıḳa yawuḳluḳ. ol taŋrı | hükm | ḳılur olar ara anıŋ içinde kim olar anıŋ içinde tartışıġlı ol ol taŋrı kön … |
| Ku. T. 35/1a2 | … tenlerni ölmişi vaḳtinde taḳı ol kim ölmedi öz uḍḳusı içinde tutar ol kim | hükm | ḳıldı anıŋ üze ölümni taḳı ıḍur taḳı birini atanmış zamanḳa tegi bütünlüki … |
| Ku. T. 35/4a2 | … rı kökler törütügli hem yer törütügli ġayb bilgen hem açuḳluġnı bilgen sen | hükm | ḳılur sen ḳullarnıŋ arasında anıŋ içinde kim erdiler tartışıġlılar |
| Ku. T. 35/21b3 | … riştelerni ḳapsap anlar ʿarş yöresinde tesbih ayurlar iḍileriŋe hamd aytur | hükm | ḳılnur olar ara könilik birle aylur: şükr ol taŋrıḳa kim ʿalemluġlar iḍisi |
| Ku. T. 35/29a3 | … çün ḳaçan ündense [taŋrı] yaŋluz tėp tandıŋız eger ortaḳ ḳılsa büttüŋizler | hükm | ol taŋrıḳa uluġ ol taŋrı |
| Ku. T. 35/33a2 | 20 taŋrı | hükm | ḳılur könilik birle anlar kim ündeyürler anda aḍınnı hükm ḳılmazlar nerse … |
| Ku. T. 35/52a3 | … anlar kim boynaġuluḳ ḳıldılar: biz ḳamuġ anıŋ içinde-miz ol taŋrı rastlıḳ | hükm | ḳıldı ḳullar arasında |
| Ku. T. 35/63b2 | 68 ol taŋrı tirgüzür taḳı öldrür ḳaçan | hükm | ḳılsa bir işni bütünlükin aytur aŋar bolġıl tiyü bolur |
| Ku. T. 35/67b2 | … im keldürse bir ayat meger taŋrınıŋ yarlıġı birle ḳaçan keldi taŋrı fermam | hükm | ḳılındı rastlıḳ üze ziyan ḳıldı anda yawuz ışlıġlar |
| Ku. T. 36/9a2 | … yaġılıḳ üçün olar ara eger bir kelime ozmasa iḍiŋdin atanmış zamanḳa tegi | hükm | ḳılġaytı olar ara her-ayine anlar kim miras bėrildiler bitigni olarda kiḍi … |
| Ku. T. 36/15a2 | … olarḳa dindin anı kim destur bėrmez aŋar taŋrı eger fasl kelimesi bolmasa | hükm | ḳılıġaytı olar ara her-ayine zalimlerḳa olarḳa ḳın açıtıġlı |
| Ku. T. 36/69a2 | 77 ündegeyler: ey malik | hükm | ḳılsun biziŋ üze seniŋ iḍiŋ. ayġay: sizler dereŋ ḳılıġlılar siz tamuġ içre |
| Ku. T. 36/99a1 | … tılar ḳıldılar eḍgü işler beraber olarnıŋ tiriglikleri ölümleri nėme yawuz | hükm | ḳılurlar |
| Ku. T. 37/1a1 | I meniŋ | hükmümde |