Tanım
- Haram, dinen yasak: “haram ḳıldımız olar üze arıġlar” onlara temiz şeyleri haram kıldık; “helal ḳılurlar anı bir yıl haram ḳılurlar anı bir yıl” onu bir yıl helal, bir yıl haram sayarlar; “halal hem haram aḍrar erse aça” helali haramı açıkça ayırırsa; “ḫalal yitti barça ḫaram üstedi” helal hep yitti, haram arttı; “baḫıl tirdi zėr sim haramdın üküş” cimri haramdan çok altın gümüş topladı; “ḳanı kim haramnı yiyürde haram tip yidi” hani haramı yerken ‘haram’ deyip yiyen. Tanıklar: KuT2KB2AH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): haram — yalın hâliyle 28 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- haram 21 (KuT, KB, AH, EÇS) · ḫaram 7 (KB)
- ḫaramıġ 3 (KB) · haramıġ 1 (KB)
- ḫaramḳa 3 (KB) · haramḳa 2 (KuT)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (21) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
21 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 27/47a3 | 160 Zulm birle anlardın kim cuhud boldılar | haram | ḳıldımız olar üze arıġlar helal ḳılındı olarḳa yüz ewürmekleri birle taŋrı … |
| Ku. T. 27/37a2 | 26 aydı: taŋrı | haram | ḳılınmış erür olar üze ḳırḳ yılnı ḫire bolurlar yer içinde ökünmegil fasıḳ … |
| Ku. T. 27/49a2 | 42 üküş eşitgenler yalġanni üküş yėgenler | haramnı | eger kelseler saŋa hükm ḳılġıl … olar ara könilik birle ol taŋrı sewer kön … |
| Ku. T. 28/33b1 | … larḳa eḍgülükni taḳı yıġar olarnı yawuz işdin helal ḳılur olarḳa arıġlarnı | haram | ḳılur olar üze arıġsızlarnı ḳoḍar olardın aġır yüklerini ol kim gul-–ların … |
| Ku. T. 29/14a1 | 19 ḳıldıŋız mu hacilarḳa suw içürmekni mezgit-i | haramnı | abadan ḳılmaḳnı ol kişi teg mü bitse taŋrıḳa hem soŋ künke toḳuşsa taŋrı y … |
| Ku. T. 29/20b1 | … nlar kim bittiler bütünlükin ortaḳ ḳatġanlar arıġsız yaġumasunlar mezgit-i | haramḳa | bu yıllarında kiḍin ve eger ḳorḳsa siz, çıġaylıḳdın munu kėŋütür sizni taŋ … |
| Ku. T. 29/21b1 | 29 toḳuşuŋlar anlar birle kim bitmezler taŋrıḳa hem soŋ / aḫir künke | haram | ḳılmazlar anı kim haram ḳıldı taŋrı hem yalavaçı din tutmazlar haḳ dinni a … |
| Ku. T. 29/21b1 | … r birle kim bitmezler taŋrıḳa hem soŋ / aḫir künke haram ḳılmazlar anı kim | haram | ḳıldı taŋrı hem yalavaçı din tutmazlar haḳ dinni anlardın kim bėrildiler b … |
| Ku. T. 29/27a1 | … ay taŋrınıŋ kitabı içinde ol kün kim törütti kökler yerlerni andın tört ay | haram | ol ol din köni ol küç ḳılmaŋlar olar içinde özleriŋizke öldrüŋler ortaḳ ḳa … |
| Ku. T. 29/28a2 | … küfr içinde ḳışar anıŋ birle anlar kim tandılar helal ḳılurlar anı bir yıl | haram | ḳılurlar anı bir yıl teŋeştürseler anıŋ sanını kim haram ḳıldı taŋrı helal … |
| Ku. T. 29/28a2 | … urlar anı bir yıl haram ḳılurlar anı bir yıl teŋeştürseler anıŋ sanını kim | haram | ḳıldı taŋrı helal ḳılurlar anı kim [haram] ḳıldı taŋrı bezendi olarḳa ʿame … |
| Ku. T. 29/28a2 | … yıl teŋeştürseler anıŋ sanını kim haram ḳıldı taŋrı helal ḳılurlar anı kim | [haram] | ḳıldı taŋrı bezendi olarḳa ʿamelleriniŋ yawuzı taŋrı köndürmez kafir boḍnı … |
| Ku. T. 30/45b2 | … ay / tapmaġay erdimiz anda aḍın hiç nerseni biz ap yime atalarımız ap yime | haram | ḳıldımız nerseni. andaġuḳ ḳıldı anlarnı kim olarda öŋdin nėk bar mu yalawa … |
| Ku. T. 30/93b3 | 115 her-ayine | haram | ḳıldı sizlerniŋ üze murdarnı ḳannı toŋuz etini anı kim taŋrı atında aḍın[n … |
| Ku. T. 30/94b1 | 116 aymaŋlar anı kim sıfat ḳılur tilleriŋiz yalġannı; bu helal ol bu | haram | tėp. yaratsa sizler taŋrı üze yalġannı bütünlükin anlar kim yalġan yaratur … |
| Ku. T. 30/95b2 | 118 yime anlar üze kim cuhud boldılar | haram | ḳıldımız ol kim keçmişni aydımız erdi seniŋ üze munda öŋdin ḳılmadımız ola … |
| Ku. T. 32/2a1–2 | 91 ... | haram | ḳıldı anı aŋar ol ḳamuġ nerse fermanlandım kim bolsam müslimlerdin |
| Ku. T. 32/8b8b3 | 12 | haram | ḳıldımız anıŋ üze emüzgenlerni anda burun aydı: nek yolçılayın mu sizni ėw … |
| Ku. T. 37/43b1 | 25 anlar kim tandılar yıġdılar sizni mescid-i | haramdın | ḳoyuŋızlarnı teweŋizlerni yıġmış erdiler tegmekdin orunlarıŋa ve eger bolm … |
| Ku. T. 37/46a3 | … e rastlıḳ ḳıldı taŋrı yalavaçıŋa tüşni könilik birle kirür sizler mescid-i | haramḳa | eger tilese taŋrı ḳorḳunçsuz yülütügliler başlarıŋıznı saçnı ḳısḳa ḳılıġlı … |
| Ku. T. 38/88b1–3 | 1 ey peyġamber nelük | haram | ḳılur sen anı kim helal ḳıldı taŋrı saŋa tileyür sen cüftleriŋniŋ ḫoşnudlu … |