Tanım
- Heva, nefsin isteği, tutku: “kereksizni ḳıldım havaḳa uḍup” hevaya uyup gereksizi yaptım; “uḳuşsuz kişiler ol … hava arzularḳa özin ḳılsa baş” akılsız kişi hevayı, arzuları kendine baş yapandır; “biziŋ bu özümiz ḫavaḳa bulun” bizim canımız hevaya tutsak; “havasın uḳuşḳa bulun ḳılmış er” hevasını akla tutsak etmiş kişi; “hawası uḍu ḳılsa barça işig” bütün işi hevasına uyarak yapsa. Tanıklar: KB5
- (Kur’an çevirisinde heva yazımıyla) nefsin arzusu, hevesi: “uḍtı hevasıḳa” hevasına uydu; “uḍarlar hevalarıŋa” hevalarına uyarlar; “ḳıldı taŋrısı hevasını” hevasını tanrı edindi. Tanıklar: KuT3
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
heva (KuT) ve hawa yazımları da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): hava — yalın hâliyle 28 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- havaḳa 10 (KB) · ḫavaḳa 1 (KB)
Çekimli biçimler (13):
Bağlamlar
Bütün geçişler (8) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 28/49b2 | … 176 eger tilese-miz kötürgetimiz anı anıŋ birle likin ol emitti yerke uḍtı | hevasıḳa | / hevasıŋa anıŋ meŋzeki it meŋzeki teg eger kötü[r]se sen anı til çıḳarur … |
| Ku. T. 28/49b2 | … lese-miz kötürgetimiz anı anıŋ birle likin ol emitti yerke uḍtı hevasıḳa / | hevasıŋa | anıŋ meŋzeki it meŋzeki teg eger kötü[r]se sen anı til çıḳarur azu ḳoḍsa s … |
| Ku. T. 32/33a2 | 50 eger icabet ḳılmasalar saŋa bilgil bütünlükin uḍarlar | hevalarıŋa | kim ol yolsuzraḳ ol kişidin kim uḍtı hevasıŋa köni yolsuzın taŋrıdın bütün … |
| Ku. T. 32/33a2 | … bilgil bütünlükin uḍarlar hevalarıŋa kim ol yolsuzraḳ ol kişidin kim uḍtı | hevasıŋa | köni yolsuzın taŋrıdın bütünlükin taŋrı köndürmes zalim boḍunlarnı |
| Ku. T. 34/56b2 | … ḳıldımız sėni ḫalife yer içinde hükm ḳılġıl boḍun ara rastlıḳ üze uḍmaġıl | hevaḳa | ḳışrur sėni taŋrı yolındın bütünlükin anlar kim ḳışarlar taŋrı yolındın ol … |
| Ku. T. 36/100a3 | 23 nė körer sen ol kim ḳıldı taŋrısı | hevasını | ḳışurdı anı taŋrı bilmek üze mühr urdı ḳulaḳı üze hem köŋli üze ḳıldı közi … |
| Ku. T. 37/11b3 | … nişan [üze] iḍisindin ol kişi teg bezediler aŋar ʿameliniŋ yawuzı uḍtılar | hevalarıŋa | |
| Ku. T. 37/13b3 | … nė neŋ aydı emdi bu ögür anlarḳa kim mühr urdı taŋrı köŋülleri üze uḍtılar | hevalarıŋa |
Aynı gövdeden maddeler
“hava” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).